'Şişko' piyango

BILBAO — Yeni yıllar tünellere benzer biraz. 365 günlük bilinmezin içinden kimine yeni bir aşk çıkar, kimine iyi bir iş, sevinçli bir haber, beklenen bir yolcu belki. Kimileri içinse kanser pusudadır; şampanyalı kahkahalarla girilen tünelden bazen bir şeyleri, bazen her şeylerini yitirerek çıkacaklardır.

Yeni yıl bir piyangodur. İyi ya da kötü ikramiyeleri ile kimsenin dışında kalamadığı bir piyango. İnsanoğlu, önlenemeyen yazgılardan daha bir duyumsar yeni yıl girişlerinde, yaratıp tutsak düştüğü para olgusuna her zamankinden, bu yıl Madrid'de satılan tam […]yı demektir. O sayının uğuru para piyangolarında denenir ilk kez.

Bu tutku İspanya'da da sosyolojik bir deprem boyutunda yaşanıyor. Yeni yıl piyangosu aralık ayının 22'sinde çekildi. Gerçek yıldönümü kabul ettikleri 24 aralık Noel gecesine, İspanyolların tümü ya kazanmış ya da yitirmiş, ama şanslarını denemiş olarak girdiler. Almanlar için bira, İngilizler için beş çay nasıl ulusal birer simgeyse, piyango alışkanlığı da İspanyolların "Paella pilavı" kadar paylaştıkları bir olgu. Hiç ek silmeyen bir ilgiyle yıl boyu katıldıkları bu şans oyununun toplumsal ateşi. Noel öncesi tam bir yangına dönüşüyor. Başdöndürücü kuyruklarda İspanya'nın en demokratik görünüşlerini yakalamak olası. Başka hiçbir yerde, aynı gün, aynı çatının altında bir araya gelemeyecek insan örnekleri; vizon kürkle hanımlarla partal pabuçlarından parmakları taşan sarapçılar, bilet gişeleri önünde yan yana, birbirlerini hiç yadırgamaksızın, yağmura çamura aldırmadan aynı düş dünyasını kardeşçe paylaşıyorlar. Daha iyi bir yaşama vize alıyorlar. Milyonlarca […] satılıyor, milyonlarca banknot karşılığında.

İspanya'daki Milli Piyango sistemi bizdekinden değişik. Titrek ellerle arasından bilet çektiğimiz koçanlar yok. Yarım ve dörtte bir bilet de yok. Tasarruf bonosu serileri gibi çarşaf çarşaf diziler halinde satılıyor sans vizeleri. Tam bilet yaklaşık 300.000 lira, onda bir katılım payı 30.000 lira. Aralarında anlaşan komşular, işyeri arkadaşları gerek tam bilet, gerekse onda birine minik fişlerle ortaklık satın alıyorlar.

Büyük ikramiyeye "Şişko" adı veriliyor. "Şişko"nun vuruşları, boğa boynuzlarından bile daha çok sarsıyor İspanya'yı. Bu yıl özel Noel çekilişi için 7 milyon 200 bin tam seri bilet basıldı, 4300 bilete ikramiye dağıldı. Bu biletlerin onda bir pay oranıyla satıldığı düşünülecek olursa, 72 milyon ondalık paydan 43.000 kişinin yararlandığını söyleyebiliriz. "Şişko"yu 150 milyar Türk Lirası'nın karşılığı, 10 milyar peseta olarak belirlemişlerdi. Çekiliş günü tüm televizyon ve radyo kanalları alarmdaydı. Numaralar otomatik makinelerde gargara yapıldıktan sonra teker teker düşüyor, saflık imgesi gibi uğurlu piyango çocukları çıkan sayıları İstanbul sokaklarının emekli yoğurtçu nağmeleriyle bağırıyorlardı.

"Şişko", Madrid'de satılan tüm biletin 37 ortağına vurdu. Bir kasap dükkânının çalışanları ile kendi halinde bir barın ayakçı müşterileri arasında paylaşılmıştı. Üç büyük ikramiyenin dağıldığı Madrid, Valencia ve Barcelona dışında kalan iller, küçük ikramiyelerle yetindiler ve yerel televizyon radyo kanalları "bu yıl kentimizin şansı yok" diye ağladılar.

[Fotoğraf altyazısı: 37 ortaklı büyük ikramiye (şişko) galiplerinden ikisinin mutluluk resmidir.]