Üyelik ABD'ye karşı güvence

MADRİD — İspanya'nın NATO ile ilişkileri, kabak tatlısı akla getirmekte. NATO'nun bu en genç üyesi, antlaşmaya 1982 yılının mayıs ayında, Başbakan Calvo Sotelo zamanında girdi. Gonzalez ve genç kurtlarının başı çektiği sosyalist hükümet ise, aynı yılın ekim ayında; "NATO'dan çıkacağız" naralarıyla iktidara geldiler. 12 Mart 1986 günü yapılan halk oylamasında, İspanya %6.54 kararsız ve %39.85 hayır oyuna karşın; %52,50 evet oylarıyla NATO'da kaldı. Gonzalez ve ekibi, NATO'da kalmaktan yana ağırlık koymuşlardı. PSOE'ye iktidar yolunu açıp NATO'ya hayır diyenler, iktidar öncesi çıkacağız vaadinin iktidar sonrası kalacağıza dönüşmesine bugün bile sosyalist hükümetin İspanya ve sosyalizme ilk ihaneti olarak nitelemekteler.

Oysa Gonzalez hükümetinin yedi yıl epeyce kabaran ihanet listesinde NATO "dönüşü"ne yer vermek yanlış olur. İspanya, NATO'ya girdiği 1982 yılına değin yansız bir ülke değildi. Franco rejiminin, NATO'nun demokrat üyelerinin söz (ve eleştiri !) hakkı olmadığı ikili anlaşmalar sayesinde; Kuzey Atlantik antlaşmasına girmeyen İspanya'ya, Amerika gırtlağına kadar girmişti. NATO üstüne yapılan halkoylaması sırasında Gonzalez'in söylediği bir tümce çok anlamlıdır: "Bizim sorunumuz" demişti, "Amerikanın girmemesini değil, kalmamasını sağlamaktır." İspanya, NATO'ya girerek ve sonradan çıkmayarak; askeri donanım ve savunma açısından kayıtsız koşulsuz bir ABD bağımlılığını sürdürmektense, demokrat Avrupa ülkelerinin de söz ve pay hakkı bulunan bir anlaşma üyeliğini benimsedi.

NATO'ya yönelik yükümlülüklerinin belirlenmesi sırasında İspanya, üç zorlukla karşılaştı: Antlaşmanın askeri kanadına tam bir katılma istemiyordu, önerdiği sınırlı destek, ABD'nin itirazına karşın diğer üyelerin onayıyla gerçekleşti. Resmen tanımayı reddettiği Cebelitarık İngiliz dominyonuyla ilgili NATO gereği kurulması olası koordinasyon sorunu ise, diplomatik bir formülle çözüldü: Cebelitarık üsleriyle İspanya arası bağlantı, Napoli kanalıyla sağlanacaktı. Üçüncü sorun ise Portekiz'le ilgiliydi; bu ülke bir savaş sırasında hiçbir Portekiz birliğinin İspanya komutasında bulunmamasını NATO'ya şart koştu ve kabul ettirdi.