İspanya silahlanıyor

MADRİD — Doğu Bloku'ndaki çözülme ve sona eren soğuk savaşın ardından, silah üreticisi birçok ülkenin gündemine yeni ve tehlikeli bir sorun eklendi: Şimdiye değin oldukça kazanç sağlayan silah sanayiinin geleceği. Bu sorunun gizlediği asıl buzdağı ise orduların ne olacağı. Hiçbir Batı Avrupa ülkesi savunma kapasitelerini büyük oranda düşürmeyi düşünmemekle birlikte, askeri planda küçük kısıntılara gitmek bile bazı ülkeler için güç. Aynı zamanda silah üreticisi olan İspanya, 13 yıl öncesine değin askeri güçlerin yönetiminde bulunan bu ülkelerden biri. Avrupa Topluluğu'na girişin bedeli olarak çeşitli sanayi sektörlerinde reform yapmayı, yani iki milyon dolayılarında işçinin işine son vermeyi ve eskiyen birçok kuruluşu kapamayı başaran İspanya, silahsızlanma konusunda aynı gözüpekliği gösteremiyor.

Soğuk savaşın sona ermesine karşın, Gonzalez hükümeti savunma giderlerinin 1992'ye kadar her yıl % 4.4 artmasını öngören bütçe tasarısını parlamentoya sundu. Tasarı, muhalefet tarafından da destekleniyor.

Madrid hükümeti silah satışlarının getirdiği kârları kaybetmekten ve savunma sanayiinde çalışan işçileri öfkelendirmekten korkuyor. Madrid'in başka bir kaygısı da 'Mihail Gorbaçov başarıya ulaşamazsa ne olur?' düşüncesi.

Doğudan esen son barış rüzgârlarına karşın, Felipe Gonzalez hükümeti, İspanya'nın savunma bütçesinde öngörülen artışın 1992 yılına kadar korunmasına ilişkin bir yasa önerisini geçen hafta ulusal meclisin onayına sundu. Muhalefetin desteğine de sahip olan söz konusu yasa tasarısına göre İspanya Silahlı Kuvvetleri bütçesinde her yıl en az yüzde 4.4 oranında bir artış öngörülüyor. Yasa tasarısının dayandığı bütçe planlaması, aslında sosyalistlerin iktidara geldiği 1982 yılında, Gonzalez hükümetleri öncesinde kabul edilmiş. Bu 1987 yılında sosyalistler tarafından hiçbir değişikliğe uğratılmadan yenilendi ve bu yıl Doğu Avrupa'daki gelişmelerin yol açtığı yeni ortama rağmen ikinci kez 1992'ye dek geçerli kılınıyor. […] Varşova Paktı üyeleriyle NATO müttefikleri arasında süregelen konvansiyonel silahların azaltılması görüşmelerinin sonuçlarını bile beklemeden İspanya'nın böyle davranmasında birkaç etkenin rolü var. Bunlardan birincisi, son zamanlarda ordu kesiminde başgösteren bazı rahatsızlık belirtileri. Diğeri silah sanayiinde çalışan işçi kesimiyle çatışmanın göze çarpmaması. Üçüncüsü, gizli ve açık pazarlarıyla silah ticaretinin önemli bir ulusal gelir oluşturması. İspanyol hükümeti, Viyana'daki konvansiyonel silahların sınırlandırılması görüşmelerinin sonucunu beklemeden silah bütçesini arttırma nedenini “resmi dilden” şöyle açıklıyor: “Silahlanma hızımızı sürdüreceğiz; 1992 yılına kadar Doğu'daki gelişmelerin gerçek boyut ve sonuçları zaten belli olmayacaktır.”

Kısmen doğru olan bu sav, kimi uzmanlara göre ardında sessiz geçiştirilen başka bir endişeyi saklamakta: Gorbaçov, Sovyetler Birliği'nin 'birliğini' sağlayamazsa ne olur? Avrupa, birbirine giren des[…] SSCB karşısında kendisini savunmak zorunda kalır mı?