Ayrılıkçılık 'virüsü' ülkeyi karıştırdı

MADRİD — Doğu Bloku'ndaki son gelişmeler ve en önemlisi iki Almanya'nın birleşmesi konularında Gonzalez hükümetinin dışarıda aldığı diplomatik tavır, İspanya'da hiç umulmadık bir iç soruna yol açtı. Her şey bundan bir süre önce AT üyesi devlet ve hükümet başkanlarının Doğu Avrupa ağırlıklı konsey toplantısı sonrasında İspanya Başbakanı Felipe Gonzalez'in bildirdiği görüşle başladı. Felipe Gonzalez, Doğu ve Batı Almanya'nın birleşmesi konusunda özetle böyle bir birleşmeye karşı olmadıklarını söylemiş ve "Böyle bir karar almak üzere Almanların otodeterminasyon hakları olduğuna inanıyoruz" demişti. Otodeterminasyon, uluslararası devletler hukukunda; bir ülkedeki siyasal yönetim tüzüğünün, yurttaşların özgür seçimleriyle (genellikle halkoyu) belirlenmesi anlamı taşıyor. Felipe Gonzalez'in İspanya dönüşü yinelediği bu sözler, otonom (özerk) Katalonya hükümet başkanı Jordi Pujol tarafından bomba gibi patlayan bir karşılık gördü: "Almanların otodeterminasyon hakkı varsa Katalonya'nın da var demektir!"

Katalonya otonom hükümet başkanı Jordi Pujol, yurt çapında da büyük tepki yaratan bu sözlerini sonradan "Madrid yönetimi kim daha çok ayrılıkçılık ediyorsa (BASK kastediyor) ona daha çok verdiği için böyle konuştum" diye çevirmeye kalkıştıysa da ok yaydan çıkmış bulunuyordu. Şu sıra Madrid merkez hükümetiyle başını derde sokmaya hiç niyeti olmayan ve otonom hükümet ve Gonzalez'in Sosyalist İşçi Partisi'yle koalisyon durumundaki BASK Milliyetçi Partisi PNV, BASK halkının pek gıdıklandığı otodeterminasyon konusunda Katalanlardan geri kalamazdı. Dolayısıyla BASK hükümeti de aynı türden bir açıklama yaptı: "Otodeterminasyon, bizim de hakkımızdır. Katalonya ile birlikte hareket etmeye hazırız."

Ciddi gazeteler her iki otonom bölge yönetimini değil desteklemek, tam anlamıyla sorumsuzluk ve istikrarsızlık yaratmakla suçlayarak, "İspanya'nın sınır bütünlüğünü canı pahasına korumaya hazır olduklarını" belirttiler.

Başbakan Felipe Gonzalez'in tepkisi de yabana atılır gibi değildi: "İspanyol halklarınca ve büyük çoğunlukla kabul edilmiş bulunan anayasa, otodeterminasyon hakkı tanımaz. Gerekirse olağanüstü hal koşullarını uygulamaya sokarım."