Sanatı da fakslarlar

MADRİD — Sanatta modern teknolojilerin mızrak ucunda olmak isteyen yaratıcılara dur durak yok. Özellikle görsel sanatlar alanında hergün yeni bir uygulama çıkıyor. Bilgisayarın grafik düzenlemelere getirdiği tüm olanaklar bile henüz tam randımanla kullanılmaya başlamadan, bu kez "telefax"la yapılan ve gönderilen sanat yapıtları gündeme geldi.

Geçen kasım ayında bir dizi Avrupa gazete ve dergisi, Çin Halk Cumhuriyetinde kendini gösteren demokrasi özlemini desteklemek üzere, bir manifestoyla birlikte söz konusu ülkeye ait yüzlerce fax numarası yayımlamıştı. Çinli öğrencileri destekleyen ve altında Sheridan ve Peter Thompson gibi önde gelen (elbette) ABD'li uygulayıcıların yanında 1960 Barselona doğumlu bir İspanyol sanatçısının da yıldızı uluslararası platformda öne çıkıyor. Toni Calvet adlı İspanyol Fax-Art'çı, bu konuda en ileri karakol sayılıyor. İlk sergisini 1987 yılında, Barselona'dan New York'a doğru açmış. Telefax sınır ve uzunluk kavramlarının sıfıra indiği bir teknoloji olduğu için, Fax-Art sergileri belli bir yerde değil, bir yerden bir yere doğru açılmak zorunluluğunu da birlikte getiriyor. Toni Calvet, bu sergisi için Barselona'nın KGB adını taşıyan "entel" diskotekinden New York Soho'daki "Galeria Dos"a yirmi adet özgün yapıt […].

Bu arada, sanatının "popülarize" olmasından pek hoşlanan İngiliz ressam David Hockney de Çin'deki sanatçı arkadaşlarına yapıtlarını "fax"ladı. Hatta öğrenci hareketleri dolayısıyla Çinli yetkililer tarafından iptal edilen "İngiliz Resim Sanatı" konulu sergiye katılacak 50 çalışmasını "telefax" yoluyla Pekin'deki hayranlarına iletebildi.

Bu tarihten sonra, aynı teknolojiyi kullanan İspanyol sanatçılar, binlerce kilometre öteden Sao Paulo Bienali'ne resim gönderdiler. Ama Fax-Art'ın gerçekten görkemli çıkışı, Brezilya'da kutlanan Recifax Festivali'yle oldu. 1970'li yıllarda başlayan söz konusu "elektrografik" sanat Fax-Art'ın Stan Vanderbeek, Sonia Landy Sheridan ve Peter Thompson gibi önde gelen (elbette) ABD'li uygulayıcılarının yanında 1960 Barselona doğumlu bir İspanyol sanatçısının da yıldızı uluslararası platformda öne çıkıyor.

Söz konusu sanatçı, şu anda Moskova'dan Madrid'e doğru açılacak bir Fax-Art sergisinin hazırlık projesi üstünde çalışıyor. Calvet'in sanatçının yeni teknolojiler karşısında takınması gereken tutum üzerine de ilginç düşünceleri var:

"Dünyada bilimsel ve teknolojik gelişimin ön mekanizması, yani araştırma dalında avangard olarak karşımıza daima askeri kuruluşlar çıkıyor. Bulunan yenilik, önce askeri alanda uygulandıktan sonra toplumun diğer gereklerine uyduruluyor. Teknolojiye özgür bir kullanım alanı, bir oyun bahçesi vermek şart. Kuzeyi azıcık güneye kaydırmak, makinelerin soğuk kalıbına renk katmak, sanatçının kanımca yeni gündemi."

[Fotoğraf altyazısı: FAX-ART'IN ÖNCÜLERİNDEN — İspanyol sanatçı Toni Calvet, dünyada "fax-art"ın öncüleri arasında.]