AT termik santralden vazgeçiyor

MADRİD — Avrupa Topluluğu'na üye on ülke tarafından desteklenen ve atmosferdeki aşırı ısınmaya neden olan karbondioksit gazını sınırlamak üzere AT içinde termik santral yapımına son verilmesini öngören yasa tasarısı, İspanya ile İngiltere'nin sert muhalefetine rağmen karar aşamasına geldi. Tasarının ısrarlı destekçileri arasında yer alan İrlanda, halen sürdürmekte olduğu AT dönem başkanlığı sırasında söz konusu tasarıyı Avrupa Komisyonu gündemine almış bulunuyor. AT'ye üye olma çabasındaki Türkiye ise bu gelişmelerden "uzakta" termik santraller zinciri kurmaya çalışıyor.

Sera etkisi diye adlandırılan iklim değişikliğine yol açarak yeryüzünün bazı bölgelerini yakın gelecekte önemli bir kuraklıkla karşı karşıya bırakacak atmosfer kirlenmesindeki en büyük pay, bilindiği gibi karbondioksit gazının.

Atmosferin kirlilik sonucu ısınması, Türkiye'yi de içine alan Akdeniz havzasında kuraklığa yol açarken bazı ülkelerin tamamına yakınında çölleşme tehlikesini gündeme getiriyor.

İspanya ve İngiltere haricindeki diğer bütün AT üyeleri tarafından desteklenen ve termik santral yapımına son verilmesini amaçlayan yasa tasarısı; önümüzdeki ekim ayı sonunda toplanacak "İklim Değişimi Üstüne Dünya Antlaşması" kurulunda, en çok karbondioksit üreten ülke ABD'yi kısıntıya zorlamak açısından büyük önem taşıyor.

Onaylandığı takdirde tüm AT ülkelerinin uymak zorunda kalacağı tasarıda birinci aşama, bu ülkelerin halen ulaşmış bulundukları karbondioksit emisyon (çıkarma) oranını dondurmak.

Böyle bir sabitleşmeyi sağlamak için öngörülen ilk önlem ise yapımı planlanan tüm termik santrallerden vazgeçilmesi. Gerek petrol, gerekse kömür yakıtlı termik santrallerin, atmosfer kirlenmesinde en büyük etken oldukları bilimsel olarak kanıtlanmış bulunuyor. İkinci önlem olarak çalışır durumdaki termik santrallerin maliyeti çok yüksek arıtma tesisleriyle donanımı ya da toptan yenilenmesi öngörülmekte. Dolayısıyla tasarı üstündeki görüşmeler, bir enerji politikası olarak ele alınıp değişik enerji kaynakları arasındaki çekişme biçiminde sürmekte.

Karar tasarısı, kişi başına düşen nükleer enerji potansiyelinde dünya birincisi Fransa tarafından canla başla destekleniyor. AT'nin halen var olan termik santraller için arıtma tesisi üretebilen tek ülkesi Federal Almanya'da bu teknolojiyi satacağı pazar açılacağı için tasarının güçlü destekçileri arasında yer alıyor.

AT üyelerinin ürettiği karbondioksit (CO2) oranını sabitleştirmek üzere termik enerji santrallerinin yapımını durdurmayı öngören tasarıya, İspanyollar, 2005 yılından öteye 7000 megavat artı enerjiye gereksineceklerini öne sürerek karşı çıkıyorlar.

Enerji eşittir ekonomik gelişme doğrusundan hareketle, söz konusu gelişmeye sekte vuracak hiçbir anlaşmaya yanaşmayacaklarını belirtmekteler. Tasarıya karşı sundukları karşı öneride, "Avrupa Topluluğu ortalama karbondioksit oranı esas alınsın, aşanlar üretimlerini düşürsün; altında kalanlar bu orana kadar yükseltebilsin," seçeneği yer alıyor. Tahmin edileceği gibi İspanya'nın karbon dioksit emisyonu AT ortalamasının henüz epeyce altında.

İngiltere'nin muhalefeti ise kriz içindeki kömür madeni sektörünü, yakın gelecekte planlanan bir dizi termik santral yapımıyla canlandırmayı amaçlamasından kaynaklanıyor.

İngiltere'nin atmosferi kirletici karbondioksit gazı üretimi, kişi başına AT ortalamasının biraz üstünde. Fakat Avrupa'nın şimdilik en kalabalık ülkesini oluşturduğundan toplam olarak en çok karbondioksit üreten AT üyesi durumunda.