Osmanlı 'kapışılıyor'

PARİS — Fransa'nın başkentinin tanınmış müzayede salonları Drouot'da iki gün sürecek olan "İslam sanatı" açıkarttırmasının ilk aşaması dün büyük bir kalabalık ve gerilimli bir satış heyecanıyla yaşandı.

İznik çinileri, Drouot'daki müzayedenin dünkü bölümünde satıldı.

Numara 77, 1575-1580 arasında yapıldığı tahmin edilen ortası simetrik karanfillerle süslü 29 santim enindeki bir İznik tabak, 72 milyon liraya (103 bin FF) alıcısını buldu.

Dünkü rekor, 'Çok değerli ve az bulunan' deyişleriyle satışa sunulan iznik işi türbe (ya da cami) askısı tarafından kırıldı. Yumurta biçiminde ve boyutlarındaki mavi-beyaz bu İznik işi çini askı, telefonla satışa katılan bir müşteriye 126 milyon 700 bin Türk Lirası'na (181 bin Fransız Frangı) satıldı. 1570 ila 1580 yılları arasında yapılmış yumurta biçimindeki askı, müzayedenin beklenen parçalarından birini oluşturuyordu.

Satışın diğer önemli bir parçasını oluşturan yedi adet ve her biri yaklaşık 15 santimetre çapındaki Kütahya işi küçük tabaklar ise tek tek arttırmaya konulduktan sonra toplam 110 milyon Türk Lirası'na (155 bin FF) yine telefonla bir müşteriye satıldılar. Bu tabaklar, insan motifi taşımaları açısından az bulunur olarak niteleniyorlardı.

140 yıllık Drouot salonlarında yarın Osmanlı parçalarının en önemlileri satışa sunuluyor. Aralarında satış afişini süsleyen 319 numaralı altın tombak musluklu küçük küp var.

Açıkarttırmayı iki günden beri çok sayıda Türk müşteri de izliyor.

Açık arttırmayı iki günden beri çok sayıda Türk müşteri de izliyor. Aralarında Ferit Edgü, Ziya Sofu ve Ahmet Keskiner'i görmek mümkün.

Son yıllarda Orta ve Yakındoğu sanat eserleri, Batı pazarlarının gözdesi olmuş durumda. Müzayede salonlarının en seçkin türü arasında yer alan Osmanlı parçaları ise kelimenin tam anlamıyla "kapışılıyor." Paris'te dün başlayan açıkarttırmanın "gülü" yine Osmanlı sanatı olmasına karşın, söz konusu sanat yapıtlarının dünya piyasalarında giderek azalması sonucu "Türk" ve "Osmanlı" sözcüğünün geçtiği her müzayede ana baba gününe dönüyor. Fakat parçaların artık "sayısal" azlığı, örneğin Paris'teki açıkarttırmanın tüm yöreye ait başka yapıtlarla bir araya getirilerek "İslam sanatı" adı altında satışa sunulmasını zorunlu kılıyor. Oysa az önce belirttiğimiz gibi "İslam sanatı" adını taşıyan Drouot müzayedesinin en pahalı ve gözlenen parçaları Türk işleri ve Osmanlı dizaynı. Bunların birincisi açıkarttırmaya 210 milyon Türk Lirası taban fiyatıyla giren Türk tombak (No: 319). II. Mahmut dönemine ait söz konusu tombak 30 cm yüksekliğinde ve helezon ivmeleri üstüne dökülen gül dalı motifleriyle oldukça "rokoko." Epeyce antikacının düşlerini süslüyor cumartesi gününden beri.

Niçin cumartesi günü derseniz, satılacak parçalar o gün sergilendi Drouot'nun 1-7 numaralı salonlarında. "Sergi" sözcüğü aslında hafif kalıyor. Çünkü antika meraklılarının sevdikleri ve sahip olmak istedikleri "parçalarla" ilk teması anlamına gelen bu göstermelik, aslında "bir ilk dokunma, okşama" biçiminde gelişiyor. Cumartesi günü Drouot'nun 1-7 numaralı salonları, bakışları hülyalı insanlarla dolup taştı. Potansiyel alıcıların hemen hepsi birbirini tanıyor, candan selamlar alıp veriyorlar.

Satışın "erbabı" tarafından kollanan en önemli parçalarından biri II. Osman döneminden bir cami lambası (No: 205). İznik çinileri ise her zamanki gibi olağanüstü revaçta. Adını vermek istemeyen bir ünlü antikacı ve "Osmanlı" uzmanının anlattığına göre İznikler, insan dehası ve çabasının olanaksızlıklardan ölümsüzlük yaratmasına en iyi örnek olan sanat yapıtları. İznik çinilerinin kalite amacında, çinicilerin o devirde pek makbul Çin porselenlerine "aşık atabilmek" güdüsü belirleyici olmuş. Bizim İznik çinicilerinin elinde porselen maddesi yok. Ana madde olmadan porselen görünümünde bir ürün elde edebilmek için cam katmışlar, maden katmışlar, dünyada eşi benzeri olmayan bir simya ile artık hiç taklit edilemeyecek "İznik"i yaratmışlar.

[Fotoğraf altyazısı (1. sayfa): ESİRLER VE GANİMET — Paris'teki Drouot salonlarında açılan İslam sanatı müzayedesinde Türk ve Osmanlı sanatının yanı sıra İslam sanatından da parçalar yer aldı. Bu değerli parçalar arasında oryantalist ressamların tabloları ilgi gördü. Bunlardan en çok dikkat çekenlerden biri de Filippo Paratti imzalı "Esirler ve Ganimet" (Captives et Butin) adlı tablo oldu.]