Türkiye'nin BAB çıkarması

PARİS — Batı Avrupa Birliği Asamblesi'nin 37. olağan toplantısı bugün Paris'te başlıyor. Ieana Sarayı'nda yapılacak ve 3 gün sürecek toplantılara birlik üyesi dokuz ülkeden temsilciler katılıyor. Toplantılarda Türkiye'yi, Cumhurbaşkanı Turgut Özal başkanlığındaki 18 kişilik bir heyet temsil ediyor. Üç gün sürecek olan toplantıda Körfez krizi, Akdeniz'in güvenliği, Batı Avrupa'ya yönelebilecek tehditler, NATO ile ilişkiler ve silahsızlanma konuları görüşülecek.

'Gözlemci'

AT'ye olduğu gibi BAB'a katılmak üzere başvuruda bulunan Türkiye, asamblenin Paris'teki toplantısına 'gözlemci' olarak katılıyor. Birliğin Paris toplantısında bulunmak amacıyla yarın öğleden sonra Fransa başkentine gelmesi beklenen Cumhurbaşkanı Turgut Özal, asamblenin çarşamba günkü oturumunda sabah TSİ 12.30'da bir konuşma yapacak. Cumhurbaşkanı Özal'ın Orta ve Doğu Avrupa güvenliğinin tartışılacağı çarşamba günkü toplantıda Körfez savaşının bir değerlendirmesini yaparak Avrupa açısından Türkiye'nin bölgedeki önemini ve 'vazgeçilmezliği'ni vurgulaması bekleniyor.

NATO'ya alternatif

Batı Avrupa Birliği, genelde AT'ye dahil ülkelerin güvenliğini sağlama amacını güden bir kurum. İlkesel olarak kendisine "AT'nin siyasal hizmetindeki Batı Avrupa askeri örgütü olmak" görevini veriyor. Ancak kuruluşundaki 'NATO'ya alternatif Batı güvenlik örgütü' kalıbı, başından beri ABD'nin bu kuruluşa karşı tedirgin bir tutum takınmasına yol açtı. NATO'nun temel gücünü oluşturan ABD, kendisinin bulunmadığı bir Batı Avrupa savunmasını, NATO'nun tekil önemi açısından olumsuz buluyor. Bu yaklaşım, Batı Avrupa Birliği'nin yanı sıra NATO üyesi Almanya ve İngiltere gibi ya da ABD çizgisinde güvenlik politikası izleyen ülkelerin 'iki arada bir derede' kalmasına yol açıyor. Bu ülkeler, BAB'ın NATO ile sıkı işbirliği içinde, hatta NATO'nun bir devamı olmasına sıcak bakıyorlar. Almanya'nın başı çektiği söz konusu görüş ağırlık kazanırsa, Türkiye'nin BAB'a giriş şansı olacak.

Ancak NATO'nun askeri kanadı üyesi olmayan Fransa, BAB'ın NATO ile işbirliği içinde hareket etmekle birlikte, bağımsız kalmasından yana. Örneğin NATO'nun, BAB'ın önem kazanışına alternatif olarak Brüksel'deki son toplantısında kurulmasını kararlaştırdığı 'Hızlı Mukabele Gücü' birliklerine, Fransa Cumhurbaşkanı François Mitterrand'ın sert karşı çıkışı bu kapsamda kaydedilen son gelişme.

Batı Avrupa Birliği'ne 9 ülke üye durumda. Bunlar Belçika, Fransa, Almanya, Lüksemburg, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya ve İngiltere. Bu ülkelerin tamamı aynı zamanda AT üyesi. Fakat AT'ye dahil olan İrlanda, Danimarka ve Yunanistan henüz BAB üyesi değil. BAB Paris toplantılarında öncelikli olarak AT üyesi 12 ülke hükümetleriyle asamblenin doğrudan ilişkisine yeni bir tanım getirilmeye çalışılacak. Toplantının birinci günü BAB Politik Komisyonu adına İspanyol delege Miguel Angel Martinez'in Akdeniz ve Ortadoğu'da barış üstüne bir rapor sunması bekleniyor. Savunma Komisyonu adına Hollanda delgesi De Hoop Scheffer ise Körfez krizi ve sonuçları konusunda bir rapor sunacak. Toplantının açış konuşmasını asamble başkan ve yardımcılarının seçiminden sonra BAB Genel Sekreteri Van Eekelen yapacak.

BAB toplantılarına katılmak üzere Cumhurbaşkanı Özal'a Dışişleri Bakanı Kurtcebe Alptemoçin ve Devlet Bakanı Işın Çelebi eşlik ediyorlar. Toplantıları ayrıca Türkiye'den 7 milletvekili izliyor.

Paris'i Türkler bastı

Fransa başkentinde toplanan BAB Asamblesi, OECD Bakanlar Konseyi toplantısı ile aynı günlere rastladı. Her iki etkinliğe de katılan Türkiye, Paris'e kalabalık heyetler göndermiş bulunuyor. OECD toplantısını toplam 12 kişilik bir Türk grup izliyor.

BAB Asamblesi Basın Servisi'nden alınan bilgiye göre ise, BAB'ın toplantılarını Türkiye'den 18 kişilik resmi heyet izleyecek.

[Fotoğraf altyazısı: MITTERRAND— Fransa Cumhurbaşkanı, NATO'dan bağımsız bir BAB istiyor.]