'Avrupa Birliği'ni din savaşı engelledi'

PARİS— Batı Avrupa Birliği'nin (BAB) Paris'te süren toplantısında dün sabah Cumhurbaşkanı Turgut Özal bir konuşma yaptı. Asamble toplantısına Başkan Robert Pontillon'un davetlisi olarak katılan Özal, konuşmasının birinci bölümünde Körfez krizi ve savaşıyla ilgili bir değerlendirme, ikinci bölümünde genel olarak Ortadoğu'da barış ve üçüncü bölümde Türkiye'nin Batı Avrupa açısından bölgedeki önemi üstünde durdu.

Özal dün akşam TSİ 18.30'da Elysee Sarayı'nda Fransa Cumhurbaşkanı François Mitterrand ile 45 dakika süren bir görüşme yaptı. Özal ve Mitterrand görüşmede özellikle Kıbrıs sorunu, Türk-Fransız ve Türk-Yunan ilişkileri, bölgedeki son durum ve Iraklı sığınmacılar konularını da aldılar. Özal ayrıca Mitterrand'ın Türkiye'ye davet etti. Mitterrand ise bu ziyareti kısa süre içinde gerçekleştirme arzusunda olduğunu ifade etti. Özal bugün Paris'ten ayrılarak Türkiye'ye dönecek.

Özal'ın Türkiye'nin AT ve BAB adaylıkları konusunda yaptığı en ilginç yaklaşım "din" konusunda oldu. Bazı çevrelerin, AT ile AT'nin bir kurumu olarak yapılaşan Batı Avrupa Birliği'ni "bir Hıristiyan kulübü" olmakla değerlendirdiğini anımsatan Özal, "Tarihte Avrupa birliğini engelleyen en önemli etken din savaşları olmuştur. Bu birliği ancak dinsel çatışma ve tartışmaların üstüne çıkararak kurmak mümkündür. Türkiye, laik ve tarihsel geçmişiyle Avrupalı bir ülke olarak Batı Avrupa'nın Müslüman Ortadoğu, hatta SSCB'nin Müslüman topluluklarıyla ilişkilerinde güvenilir bir köprü olabilecektir" dedi.

Cumhurbaşkanı'nın konuşmasının ilk bölümünde Ortadoğu'da barışın bir an önce sağlanması konusunda Filistinlilerin haklarına saygılı Türkiye'nin İsrail'in "varoluş" hakkının altını özenle çizdiği görüldü.

Özal'ın, Körfez savaşı sonrası analizlerinde, "Irak'ın yeni gelişmelere gebe" oluşuna değgin yorumu dikkat çekti.

Balkanlar ve SSCB uzmanı Türkiye

Cumhurbaşkanı Özal, Türkiye'nin AT ve BAB'a tam üye olarak alınması konusunda bilinen "avantajlarımızı" yinelerken, Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne yararı açısından Osmanlı İmparatorluğu kalıtlarına da gönderme yaptı. Türkiye'nin Balkanlar konusunda "çok deneyimli" olduğunu belirten Özal, SSCB'nin de Balkanlar'a benzediğini ve Türkiye'nin gerek Balkan ülkeleri, gerekse SSCB ile iyi ilişkiler içinde bulunduğunu anlattı. SSCB'ye "siyasal ön koşul" konulmadan yardım edilmesi gerektiğinin altını çizen Özal, Türkiye'nin Avrupa ile bu ülkeler arasında da "köprü" olabileceğini ileri sürdü.

Özal, daha sonra soruları yanıtladı. Yunanlı gözlemci Liani, Özal'a, "Körfez krizi ve savaşı sırasında BM kararlarına uyan Türkiye, Kıbrıs konusunda BM kararlarına ne zaman uymayı düşünüyor" diye sordu.

Kıbrıs sorununun geçmişi hakkında kısa ve etkin bir özetleme yapan Özal, "Türkiye'nin yalnız Kıbrıs değil, Yunanistan ile de sorunlarının çözümünü istediğini" vurgulayarak "Kıbrıs küçük bir ada ve bu ada hergün 1 milyon dolar harcanarak silahlandırılıyor. Görüşmeye ve anlaşmaya hazırız. Ancak Yunan tarafının da bu silah deposunu dağıtmaya ve iktidar etkinliğini Türk toplumuyla paylaşmaya karar vermesi gerekiyor" dedi.

Özal'ın bu konuşması asamble delegeleri tarafından alkışlarla karşılandı ve Başkan Pontillon tarafından kutlandı.

Hollandalı delegenin "Kürtlere konuşma özgürlüğü vermeniz iyi de yazı izni ne zaman vereceksiniz" sorusunu şöyle yanıtladı:

"Kürtlerin büyük bölümü Batı'da uyum içinde yaşıyorlar. Ayrılıkçı gerillaların haberleşme belgelerini ele geçirdik, birbirleriyle Türkçe yazışıyorlar. Kürtçe diye bir dil var mı bilmiyorum. Lehçeler varmış, ama Kürtçe diye özgün bir dilleri varsa konuşmakta özgürler."

Bir delegenin "Türkiye'nin Irak'taki Kürt bölgelerinin olası bir özerkliğine nasıl bakacağı" sorusu Cumhurbaşkanı tarafından "Irak'taki Kürt bölgesinin özerkliği Lozan Antlaşması'ndan bu yana söz konusu. O zamanki Irak krallığı bunu uygulamadı. Fakat sorun özerklikten çok, Irak'ın demokrasiye geçişiyle çözülebilir" diye yanıtlandı.

BAB toplantılarının başından beri "Türkiye yanlısı" soru ve girişimleriyle dikkati çeken İngiliz delege Sir Geoffrey Finsberg Cumhurbaşkanı'na "Türkiye'de artık demokrasi var. Fakat terör yeniden başladı. Bunun önünü nasıl alabileceksiniz" diye sordu.

Özal bu soruyu şöyle yanıtladı:

"Türkiye'deki yeni terorizm, 70'li yıllarda görülenden farklı. O zaman günde 20-30 kişi öldürülüyordu ve örgütler dış kaynaklarca besleniyordu. Şimdiki terörü daha çok aşırı solcu gruplar, hapisten çıkanlar yapıyor. Kendilerini hapsedenlerden intikam almak amacını güdüyorlar. Köklü örgütler değiller. İngiltere ve Almanya'dakilere benziyorlar. Bu terör yüzünden Türk demokrasisi tehlikeye girmez. Ben Türkiye'de yapılan askeri darbeleri inceledim. Hepsi ekonomik sıkışıklık ve krizlerden sonra oldu. 1980'den beri Türk ekonomisini düzeltmek yolunda çaba harcadım. Artık ekonomimiz sağlam, darbe olmaz. Ayrıca 141, 142 ve 163'üncü maddeleri kaldırdık ve yasal değişiklikler yaptık. Cezasını çekmemiş olanları bile büyük ölçüde affediyor, sosyal barışı sağlamlaştırmaya çalışıyoruz."

Özal'a yumurta atıldı

Özal, asamblenin yapıldığı Iena Sarayı'na gelişi sırasında 40-50 Kürt protesto gösterisi yaptı. Bu arada, Özal'ı getiren otomobile bir torba dolusu yumurtanın atıldığı ve bunların arabanın ön camında patladığı görüldü. Fransız polisi, göstericilere müdahale ederek olay yerinden uzaklaştırdı.

Özal-Mitterrand

Cumhurbaşkanı Turgut Özal dün Fransa Cumhurbaşkanı François Mitterrand ile Elysee Sarayı'nda bir görüşme yaptı ve kendisini Türkiye'ye davet etti. Görüşmeyle ilgili olarak Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Büyükelçi Kaya Toperi tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Paris'te bulunan Cumhurbaşkanı Turgut Özal, bugün (dün) öğleden sonra Fransa Cumhurbaşkanı François Mitterrand'la bir görüşme yaptı.

Gayet samimi bir hava içinde geçen görüşmede, Körfez krizi ve savaşından sonra Irak'taki durum ve muhtemel gelişmeler üzerinde görüş teatisinde bulunuldu.

Cumhurbaşkanı Turgut Özal, görüşmede ayrıca Türkiye'nin "Kıbrıs sorunu" konusudaki görüşlerini anlattı ve Kıbrıs sorununun bir an evvel çözümü için üst siyasi düzeyde görüşmelere gerek olduğunu belirtti.

François Mitterrand da Kıbrıs sorununa bir an evvel çözüm bulunması ümidini izhar etti.

Görüşmede ayrıca ikili ilişkilerin bugünkü seviyesinden daha ileri götürülmesi, özellikle ekonomik ve kültürel ilişkilerin pekiştirilmesi üzerinde mutabık kalındı.

Cumhurbaşkanı Turgut Özal, Fransa Cumhurbaşkanı Mitterrand'ı Türkiye'ye davet etti. Fransa Cumhurbaşkanı Türkiye'yi ziyaret etmekten memnunluk duyacağını ve bu ziyareti muhtemelen bu yıl içinde gerçekleştirebileceğini ifade etti."

[1. sayfa tanıtımı: Özal BAB'da konuştu: 'Avrupa Birliği'ni din savaşı engelledi' — Cumhurbaşkanı Özal, Fransa Cumhurbaşkanı Mitterrand'ı Türkiye'ye davet etti. Mitterrand'ın bu yıl içinde gelmesi bekleniyor. Özal ve Mitterrand dün yaptıkları görüşmede, Türk-Fransız ve Türk-Yunan ilişkileri ile bölgedeki son durumu ele aldılar. MİNE SAULNIER'in haberi 16. Sayfada]