Paris'e köylü-memur kösteği

PARİS — Fransız halkı 1789 devriminden bu yana kolayca sokağa dökülmek alışkanlığından bir şey yitirmedi. Fakat yaklaşık bir aydır grev ve gösterilerle sarsılan ülkede sosyal bir rahatsızlığın uç noktaya ulaştığını bütün uzmanlar kabul ediyor. Cumhurbaşkanı François Mitterrand'ın bütün desteğine karşın parlamentoda komünistlerin desteğiyle ayakta duran sosyalist azınlık hükümeti ve Başbakan Edith Cresson zor günler geçirmekte.

Ülkedeki iki toplum katmanı, söz konusu hükümetin ekonomi politikasını yıllardır eleştiriyor ve sorunlarına çare bulunmasını istiyorlardı. Kısa bir süredir isteklerini ifadeyle yetinmeyerek eyleme geçmiş bulunuyorlar. Hem de oldukça sert ve tavizsiz bir biçimde. Hoşnutsuzlar kervanının başını çeken bu iki topluluk, köylüler ve memurlar.

Köylüler geçen ay sempatik bir gösterisiyle Paris'te başlattıkları ve halkın büyük desteğini gören eylemlerini artık taşrada hükümet binalarını yıkmak, yakmak ve yabancı mal getiren kamyonları boşaltmak biçiminde sürdürüyorlar. Kazara tarım bölgelerine uğramak cesaretini gösteren hükümet görevlileri ve bakanlar ise şiddetli bir yumurta yağmuru ile karşılanmaktalar.

Köylülerin ekonomik sıkıntıları, hükümet dahil kimse için sır değil. Fakat yavaş yavaş yok olmaktaki bu iş alanının başına gelenler Fransa'nın ulusal hükümetinden çok uymak zorunda olduğu AT politikası ve kararları yüzünden. Tarım sektöründe çalışan toplum kesiminin son beş yıldır kazancı AT sübvansiyonlarına rağmen %11 oranında azalmış bulunuyor. Bunun nedeni özellikle diğer Avrupa ülkelerinden ithal edilen tarım ürünleri karşısında rekabet edememeleri sonucu pazarın büyük bir bölümünü yitirmiş olmaları. Oysa Fransız tarım ürünleri, Avrupa'nın en kaliteli olanları sayılıyor. Özenle beslenen bir ineğin maliyeti eski Doğu Bloku ülkeleri, örneğin Macaristan'dan ithal edilen ve düşük kaliteli, hatta bazen hafifçe radyoaktif, bazen de kokmak üzere olan etlerden elbette daha yüksek. Fakat Fransa, AT kararları gereği bu ülkelerden ithalat yapmam, diyemiyor. Fransız köylülerinin polis gibi durdurup boşalttığı kimi ithalat ve diğer yiyecek TIR'larının mallarında yapılan analizlerden, bu ürünlerin gerçekten iyi denetlenmediği ve yukarıda belirtilen kalitesizlikte oldukları keşfedildi. Bu durum, diğer süt, salata, sebze ve meyvelerde de geçerli olunca Fransız köylüsü öfkeden köpürüyor ve halk da kendilerini desteklemekte. François Mitterrand önceki gün açıkladığı bir dizi ek sübvansiyonla kırsal bölgelerin kızgınlığını yatıştırmaya çalışıyor. Çünkü AT'nin kararları haricinde hareket etmek mümkün değil.

Memurlara gelince hemen bütün kesimlerde ücretlerin azlığından yakınılıyor. Bundan iki yıl önce toplumun diğer çalışan katmanlarına oranla harcadıkları enerji ve özveri karşılığında "komik" ücretler alan devlet hastanelerine bağlı doktor ve hemşireler hoşnutsuzluklarını yine gösterilerle belli etmişlerdi. Hemşireler kendilerine yapılan yeni düzenleme vaatleri tutulmayınca bu yıl birçok hastanın canına mal olan grev eylemlerine başladılar. Aralıklı olarak süren işi bırakmalar sırasında bir hafta süreyle meydanlarda kurulan çadırlarda yattılar, polisle çatıştılar. Sosyalist hükümetin hemşire sendikalarıyla zaman zaman kesilen pazarlığı halen sürüyor.

Bunların yanı sıra toplu taşımacılık sektöründe de yine devletle memurları arasında anlaşmazlık var. Fransa'daki hava, Paris'te ise özellikle tren, metro ve otobüs trafiği, şimdilik uyarı mesajı taşıyan bir günlük grevlerle zaman zaman kesintiye uğruyor. Geçen hafta perşembe günü İşçi Gücü (Force Ouvriere) adını taşıyan sendikalar konfederasyonu, tüm ülkede ve toplu taşımacılık alanında genel grev ilan etti. Komünist işçi sendikaları CGT'nin "mevzi" desteğine sahip çağrıya genel ölçüde uyulmamakla birlikte günde 2.5 milyon insanın bir yerden bir yere ve toplu taşıma araçlarıyla gittiği Paris'te zor bir yirmi dört saat yaşandı.

Hükümet, henüz bu alanda da bir anlaşma sağlayamamış durumda. Diğer sektörlerin de özellikle ücret artışlarına yönelik isteklerini sokaklara dökülerek ifade etmelerine çeyrek var.