Annesi Mitterrand mı?

PARİS — ABD Başkanı George Bush ile birlikte Madrid Konferansı'nın "kirve"liğini yapan Sovyetler Birliği Başkanı Mihail Gorbaçov ülkesine dönmeden önce bir geceliğine François Mitterrand'ın konuğu oldu.

Fransız cumhurbaşkanının Bask bölgesindeki özel çiftlik evi "Latche"de felekten bir gece çalan iki devlet adamı, bu arada üç kişilik bir TV ekibine ortak açıklamada bulundular.

Söz konusu açıklamada, gerek Gorbaçov, gerekse Mitterrand, aralarına kara bir kedinin girmediğine ilişkin ısrarlı bir vurgulama içindeydiler. Olmadığı ileri sürülen "kara kedi" öyküsü, Gorbaçov'un son kitabı "Darbe"deki bir tümceyle ilgili ve birkaç günden bu yana Fransız kamuoyunu epeyce eğlendiriyor.

SSCB, İngiltere ve Fransa'da basılan kitap, Gorbaçov'un ağzından Sovyetler'deki darbenin üç gününü ve gözaltındaki Gorbaçov'un duygularını yansıtmakta. "Darbe" adlı yapıtın Fransızca metninde, Gorbaçov'un gözaltında tutulduğu günlerde kendisini desteklediklerini belirtmek için telefonla arayan devlet başkanları sıralanıyor.

George Bush'tan söz ediliyor ve Fransız cumhurbaşkanı için, "Mitterrand'ın arayacağı söylendi, ancak aramadı" deniyor. Oysa aynı kitabın Londra'daki Collins Robert yayınevinde çıkan İngilizce baskısında aynı tümce, Gorbaçov'un ağzından "Annemi aramak istedim, ancak arayamadım" biçimine dönüşmüş.

Sovyet ve Fransız liderleri, Latche çiftlik evinde yaptıkları "üç gözde muhabirle" sınırlı basın toplantısı sırasında, metnin aslının İngiltere'de yayımlandığı gibi olduğunu, söz konusu tümcenin Fransızcada nasıl olup da Mitterrand'ın darbe sırasında Gorbaçov'u desteklemediğini ima eder bir biçime dönüştüğünü anlamadıklarını belirttiler. Fakat devlet televizyonu olmasına karşın Fransız kanalı Antenne 2. basın toplantısının hemen ertesi günü Moskova muhabiri aracılığıyla "Darbe" adlı kitabın asıl metnini, yani Rusçasını ekrana getirdi ve tam çevirinin gerçekte Fransızcada yayımlandığı gibi, yani "George Bush beni aradı, Mitterrand aramadı" biçiminde olduğu ortaya çıktı.

Bu kez bütün gözler, sahte olduğu ortaya çıkan İngilizce metne döndü. Derhal görüşüne başvurulan Collins Robert yayınevi, sonunda baklayı ağzından çıkardı: Evet, gerçek metin Rusça ve Fransızca baskılarında olduğu gibiydi. Ancak kitabın İngiltere'deki basımından birkaç gün önce alelacele Londra'ya gelen Gorbaçov'un (yani yazarın) özel bir "ulağı", söz konusu tümcenin değiştirilmesi mesajını getirmişti.

Dolayısıyla Gorbaçov'un "Darbe" kitabının şimdi iki, hatta Rusçanın incelikleri de katılırsa üç versiyonu var. İngilizce çeviriyi okuyanlar, Gorbaçov'un tam kendisine telefon eden devlet başkanları ve George Bush'tan söz ederken birdenbire annesini düşünmesini zaten garip bulmuşlardı. Fransızlar ise "Acaba Mitterrand Gorbaçov'a annesini mi anımsatıyor" diye şakalaşıyorlar.