Fransa'da yeni film: 1915'te Ermeni göçü

PARİS — Fransa'nın en ünlü sinema yönetmenleri arasında sayılan Ermeni asıllı Henri Verneuil'ün 1915 olaylarından sonra Türkiye'den göçmek zorunda kalan ailesinin Fransa'ya yerleşmesini ve kendi yaşamını anlatan iki bölümlük filmi, 27 kasımda bütün Fransa'da aynı zamanda gösterime giriyor.

Özel Fransız televizyon kanalı TF1'in desteği ile Tunuslu sinema prodüktörü Tarık Ben Amar'ın finanse ettiği yapımda, Osmanlı ordusuna bağlı Türk ve Kürt askerlerin, çölde yürüyen Ermeni göçerlere saldırarak kılıçtan geçirmesini gösteren bir sahne de yer alıyor. Fakat Henri Verneuil'ün uzun süreden beri Türkiye hükümetlerinden tanınmasını ve özür dilenmesini istediği 1915 olayları ve "soykırım" iddiası, filmin yalnızca fonunu oluşturuyor. Asıl tema, Verneuil ve ailesinin Fransa'ya yerleşmesini izleyen yeni bir ülke, yeni bir kültüre uyum sağlama süreci.

Asıl adıyla Aşod Malakyan'ın nasıl Henri Verneuil olduğunu anlatan film, Ermenice anne anlamına gelen "Mayrig" ve "Cennet Sokağı 588 Numara" adını taşıyan iki bölümden oluşuyor. Yani aslında her biri iki buçuk saatlik iki film söz konusu. Verneuil, toplam beş saatte yaşamını anlatıyor. "Mayrig" adlı birinci bölüm, küçük Aşod Malakyan ve ailesinin 1921 yılında Marsilya limanına varışlarıyla başlıyor. Verneuil'ün annesine bir övgü niteliği taşıyan bu birinci bölüm, Malakyan ailesinin Fransa'daki yaşamını 1940 yılına değin izlemekte. İkinci bölüm "Cennet Sokağı 588 Numara"da ise aynı aileyi yirmi beş yıl sonra ele alıyor. Küçük Aşod, artık büyümüş ve Fransa'ya uyum sağlamak kaygısıyla, kendi öz kültüründen uzaklaşmıştır. Çünkü onu köklerinden koparan bir kadınla evlenmiştir. Bu bölümde Verneuil, yeniden nasıl Ermeni özüne dönüşünü anlatıyor.

27 kasımda gösterime girecek olan Mayrig adlı birinci bölüm, 140 milyon franklık (yaklaşık 140 milyar TL) bütçesiyle Fransız sinema tarihinin en pahalı filmi olmak rekorunu kırmış bulunuyor. "Mayrig"de, Henri Verneuil'ün annesini Claudia Cardinale, babasını ise Mısırlı aktör Ömer Şerif canlandırmakta. Nathalie Roussel ve İsabelle Sadoyan'ın Verneuil'ün teyzeleri rollerini üstlendiği filmde, Ermeni asıllı yönetmenin gençliğini son yılların en gözde Fransız "jön"lerinden Richard Berry oynuyor. Filmin dekorları, Roman Polanski'nin "Tess" ve "Korsanlar" adlı yapıtlarından tanıdığımız Pierre Guffroy tarafından yapıldı. Özellikle ikinci bölüm için Guffroy, konunun geçtiği Cennet sokağını 1940'lı yıllardaki haliyle ve doğal boyutlarıyla Paris'teki Epinay stüdyolarında yeniden kurdu.

Henri Verneuil, filmin birinci bölümü Mayrig üstüne şunları söylüyor: "İnsan, henüz küçük bir oğlan çocuğu iken bütün dünyası evdir, yani annesi. Benim için 'anneler' söz konusuydu. En mutlu çocuğuydum dünyanın, çünkü üç annem vardı! Mayrig diye çağırdığım gerçek annem (Claudia Cardinale) ve onun kız kardeşleri, benim teyzelerim, Anna ve Kayane. Sevgi dünyasında, bir milyarder çocukluğu yaşadım ben. Ama varlıkları ne denli mutluluksa, ölümleri de aynı oranda acı oldu annelerimin."

Mayrig ve Cennet Sokağı 588 Numara, Henri Verneuil'ün 1983 yılından beri üstünde çalıştığı yaşamının romanı. Yönetmen, kitabı yazdıktan sonra filmlerin senaryosunu gerçekleştirmiş. Roman, ayrıca yayımlanıyor.

Henri Verneuil, bunca yıl sonra çocukluğuna ve geçmişine dönüşünü işleyen roman ve filmini: "Artık yapmak zorundaydım. Karşı durulmaz bir istek vardı içimde. Daha önce değil şimdi" diye açıklıyor.