Yarı başkanlık sistemi

PARİS — Laik, demokratik ve sosyal bir cumhuriyet olan Fransa'nın yürürlükteki anayasası, 1958 yılında ve General Charles de Gaulle'ün başkanlığı sırasında halkoyu yoluyla kabul edilmiş bir metin.

34 yıllık işlerliği sırasında, yalnızca ikisi önemli toplam beş değişikliğe uğrayan Fransız anayasası cumhurbaşkanının halkoyu ile ve 7 yıl süreyle seçilmesini öngörür. Cumhurbaşkanı; başbakanı, anayasa mahkemesi başkanını ve üyelerini, genelkurmay başkanını, bazı önemli askeri ve sivil kişilerle, devlet yöneticilerini atamak yetkisine sahiptir. Dış politikayı ve savunma politikalarını yönlendirir ve uygular. Önemli konularda referandum kararı alabilir. Parlamentoyu fesih yetkisi vardır. Parlamentoya karşı doğrudan sorumlu değildir. İstediği zaman bakanlar kuruluna başkanlık edebilir. Fakat cumhurbaşkanının her bakanlar kurulu toplantısına başkanlık ettiğini sanmak yanlıştır. Bu, çok önemli zamanlarda ve sık görülmeyen bir durumdur. Olağan hallerde, bakanlar kurulunu başbakan toplar, alınan kararlar hakkında gerekirse cumhurbaşkanına bilgi verir. Ve bu düzenlemeye özetle, 'yarı başkanlık sistemi' denir.

Ancak... Fransız devletinin on yılı aşkın süredir başında bulunan Cumhurbaşkanı François Mitterrand'ın, kendisine yukarıda sıraladığımız yetkileri tanıyan anayasa ile özgün ilişkileri var ve bu yetkileri alabildiğine kullanmak eğilimine, Körfez savaşı haricinde hiç yenilmedi. Çünkü bugünün Cumhurbaşkanı Mitterrand, dünün ana muhalefet partisi lideri iken ve hatta De Gaulle zamanında, 58 Anayasası'nın cumhurbaşkanını parlamentoyu aşan yetkilerle donatmasına ve parlamentodaki muhalefetin boğulmasına yol açan bazı maddelerine baştan beri karşı çıkmış bir politikacıydı.