Gazeteci, yazar, köşe yazarı Mine G. Kırıkkanat

Tüm gazete yazıları / 1992

Valizi Berlin'de kaldı

Cumhuriyet · 8 Ocak 1992

Mutlu kukla Joseph Von Sternberg, İki Kravat adlı silik bir filmde keşfetti Marlene'i. Marlene, onun elinde, yumuşak bir kurabiye hamuru gibiydi. Ünlü yönetmen ne diyorsa yapıyor, 'mutlu bir kukladan başka bir şey olmamaya' çalışıyordu.

Güzel bacaklar

Morocco filminin çekimi için Hollywood'a gittiğinde on kilo zayıfladı. Gövdesi o görkemli kavislere, yüzü o kutsal elmacık kemiklerine kavuştu. Marlene, 'Bacaklarım mı? Yürümekten başka işime yaramadılar' demesine karşın, sinemanın en uzun ve güzel bacaklarının sahibiydi.

PARİS — Maria Magdalena Von Losch, yaklaşık otuz yıldır hiç çıkmadığı Paris Montaigne bulvarındaki küçük apartman dairesinde geçen hafta 90 yaşına bastı. Bundan iki yıl önce, Berlin Duvarı yıkılırken anayurdunda, uzun zamandır ilk kez gazetelere haber salmış, bir basın bildirisi yayımlamıştı.

'Şimdi Almanya'ya gidebilirim artık' diyordu demecinde. 'Berlin'de bir valizim kalmıştı, biliyorsunuz...'

'Berlin'de Bir Valiz', 'Lili Marlen'le birlikte en ünlü şarkılarının biriydi onun. Sıcak ve kahın sesi tüyler ürperticiydi. Maria Magdalena Von Losch: Mavi Melek ya da Marlene Dietrich olarak da bilinirdi. […] (Belçika)'da çarpışıyordu Marlene, onun nerede olduğunu haber almıştı. Birlikte gezdiği müttefik kuvvetlerinden bir cip ödünç aldı, atladı gitti Bastogne'a ve uzaktan sırtını seçtiği Jean Gabin'i adıyla çağırdı. Gabin döndü ve Marlene'i gördü. İki sevgili kucaklaştılar. Gabin'in birliği bir tank saldırısına öncülük ediyordu. Hareket borusu çaldı. Jean Gabin, toz duman içinde ilerlemeye koyulan askeri araçlardan birine atladı ve gözden kayboldu.

Savaştan sonra buluşup Paris'te birlikte yaşamaya başladılar. Ancak işler kesattı. Sinema endüstrisi, savaş sırasında saklanıp barışla birlikte zafer naraları atarak ortaya çıkan oyunculara öneri yağdırırken, bu iki savaş kahramanını, nedense görmezden geliyordu. Marcel Carné, nereden bulmuşsa gerekli sermayeyi toparlamış. 'Gecenin Kapıları'nı çekmek üzereydi. Marlene Dietrich ve Jean Gabin'i filmin kadrosuna aldı. Ancak Marlene son anda, 'Fransızların yeterince Alman aksanı duyduklarını ve kendisine sinirleneceklerini' ileri sürerek projede yer almaktan caydı ve beraberinde Jean Gabin'i de sürükledi.

Marlene, Gabin'den ayrıldıktan sonra Hollywood'a döndü. Birkaç tane kayda değer olmayan film çevirdi. Hatta ağır para sıkıntısını çözebilmek için David Bowie'nin 'Jigolo'sunda bile oynadı. Zaten yakından bakıldığında, Marlene'in çevirdiği kötü filmlerin sayısı, iyilerini aşar. Ancak, 'Sangay Ekspresi' ve 'Kadın ve Kukla'da yarattığı mucize […] ile kilometrelerce kötü filmi bağışlatabilir. Marlene, 'Mavi Melek'i saldırgan bir bayağılıkta bulduğunu söylerdi. Çevresinde yaratılan mitosa karşın Mavi Melek, onun 'kendi' referans filmi değildi.

Marlene, sonunda Paris'teki evine kapandı ve oradan hiç çıkmaz oldu. Onun, iki film arası evinde bigudilerinin üstüne bağladığı başörtüsüyle mobilyalarının tozunu alacak kadar 'evcil' olduğunu bilenler var. Sevdiği erkeklere 'analık' etmeyi pek sevdiğini de.

Çok az insanı seviyor ve beğeniyordu. Gary Cooper'a, 'tek heceli aktör' diyor, Charles Boyer'i 'replikleriden çok profiliyle uğraşmakla' suçluyor, Clark Gable, Errol Flynn ve Robert Taylor'ı 'yorucu bir cehalet içinde' buluyordu. Orson Welles o sıralar 26 yaşındaydı.

Marlene'in kültürü dillere destandı. Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok'un yazarı Erich Maria Remarque, arkadaşıydı ve Marlene, ömrü boyunca 'Rilke'nin bir dizesine' yorum yapmaktan kaçınmıştı. Orson Welles için şöyle söylemişti: 'Onun adını önce haç çıkartıp, sonra ağzınıza almalısınız!'

Marlene, 1943 ile 45 yılları arasında Berlin'e sözünü ettiği yolculuğu gerçekleştiremedi. Marlene Dietrich, tarihinin yaşarken efsane olan anıtlarından biri. Doksanıncı yaş gününde Fransız devlet televizyonu A2, akşam haberlerinde şöyle bir çağrı yayımladı: 'Marlene, sizin gazetecileri hoşlanmadığınızı biliriz. Ama bu gece eğer bu yayını izliyorsanız, sizi ne kadar sevdiğimizi ve sizinle aynı ülkede yaşayıp aynı havayı solumaktan ne kadar gurur duyduğumuzu bilmenizi isteriz. Doğum gününüz kutlu olsun.'

Yüz yaşını da esirgeme bizden Lili Marlene!

[Fotoğraf altyazısı: MARLENE DIETRICH— Maria Magdalena von Losch, Mavi Melek ya da Marlene Dietrich olarak da bilinirdi. 1943-1945 arasında o ürpertici ve kalın sesiyle 'Lili Marlene'i söyledi. Bugün Fransa'da, Montaigne Bulvarı'ndaki küçük dairesinin kirasını zor ödüyor.]

Gazetedeki hâli (büyütmek için tıklayın)

Gazete kupürü 1