Osmanlı yeniden gündemde

MİNE G. SAULNIER (Paris) - Fransa'da çıkan haftalık Paris Match dergisinde Delphine Byrka imzalı bir yazı "Yeni bir Osmanlı İmparatorluğu'na Doğru" üst başlığını taşıyor ve alt başlıkta, "Türkiye, İran'a karşı eski Sovyetler Birliği'ndeki Müslüman cumhuriyetlerin ortadireği durumuna gelmekte" öngörüsünde bulunuluyor.

Türkiye'nin, SSCB dağıldığından bu yana Tacikistan dışındaki tüm Müslüman cumhuriyetlerin birincil muhatabı haline geldiği belirtilen yorumda özetle şu bilgiler veriliyor: "Eski SSCB'nin dörtte birini oluşturan Müslüman cumhuriyetlerin yüzde 95'e yakını, bugüne değin resmi dil olarak kullanılan Rusça dışında Türkçe konuşuyor. Bu dil birliği, şu anda Türkiye'nin söz konusu ülkeler üstünde bir kültür ve ekonomi lideri olması konusundaki şansını gündeme getiriyor.

Azınlık zirvesi

Şubat ayında Türkiye'de toplanacak olan bütün bu ülkelerin ve hatta Ermenilerin bile temsil edileceği Azınlıklar Zirvesi, bir para, ölçü ve alfabe birliği açısından karar düzeyinde sonuçlara yol açacak. Türkiye, bu yeni yandaşlarıyla ilk planda bir iletişim üstünlüğü sağlamış durumda.

İstanbul-Bakü arasında düzenli uçak seferleri başlatıldı. Önümüzdeki yaz Aşkabat'a dek uzatılacak. Ankara yönetimi, Bakü'ye 60 kanallık bir telefon hattı açmış bulunuyor. Yakında Türkmenistan da 12 kanal sahibi olacak. Ayrıca Türksat uydusu, 28 Aralık 1993'ten sonra Türkiye'ye yayın yapacağı gibi bu cumhuriyetleri de televizyon aracılığıyla Türkiye kaynaklı yayınlarla sulayacak.

Gelecek ders yılından itibaren altı Türki cumhuriyetten 6000 öğrenciye Türkiye'de burs sağlanıyor. Türkçe öğretmenleri, holding stajları, hatta İstanbul Borsası, bu ülkelerden eleman yetiştirilmesi konusunda büyük bir etkinlik içindeler."

İran'daki Şii/Rafsancani yönetiminin de bu komşu "Sünnilere" bir İslam cumhuriyeti modeli ihraç etme isteğinde olduğu belirtilen yazıda, İran devletinin, Türkiye'nin konuyla ilgili önderliğinden rahatsızlık duyduğu ileri sürülüyor. Ancak Paris Match'a göre eski SSCB'nin Türki cumhuriyetleri, Arap alfabesini istemiyorlar ve İranlıların ilgili bölgelere gönderdiği para yardımı ve "İmamların" etkisiz kaldığı arayışlar içindeler.

Türkiye motor güç

Amerika Birleşik Devletleri'nin, Türkiye'nin önümüzdeki yıllarda motor gücünü oluşturabileceği yeni bir Osmanlı İmparatorluğu varsayımına dikkatle baktığı belirtilen yazıda. Amerikan yönetiminin 90 diplomatını Türkçe ve Türk kültürünü öğrenmek üzere eğitimden geçirdiği. Amerika'nın bu yeni yaklaşımını dikkatle izleyen Fransa'nın da aynı girişimde bulunduğu haber veriliyor.

Paris Match, konuyla ilgili yorumda, Fransa'daki Türkiye Büyükelçisi Tansuğ Bleda'nın görüşlerine de başvurmuş. Tansuğ Bleda, Türki cumhuriyetler nezdindeki Türkiye-İran rekabetiyle ilgili olarak dergiye şu demeci vermiş: "Bu cumhuriyetler, ilahi bir eylemden çok ekmek bekliyorlar. Türkiye'yi çevreleyen ve Ortadoğu, Balkanlar, Kafkasya'yı içine alan bölgede ancak ekonomik işbirliği yaratılarak siyasal bir istikrara kavuşabilirler. Üç bölgede yangın var ve itfaiyeci görevi Türkiye'ye düşüyor."

Paris Match, konuyla ilgili olarak görüşlerine baş vurduğu Fransız Dışişleri Bakanlığı Sekreteri Thomas Vauqier'nin, "Bölgedeki yeni lider ve istikrar öğesi olarak Türkiye'ye inancımız kesin" sözlerine de yer veriyor. "Gorbaçov da bunu görmüş ve İran'a karşı Türkiye'yi birincil muhatap olarak kabul etmişti. Kızıl Ordu'nun üçte bir askerinin Müslüman kökenli olduğu unutulmamalı. Eğer Türk modeli bir laik cumhuriyet biçimi bu Türki cumhuriyetler için geçerli olursa, diğer İslamiyetçi cumhuriyet görüşüne gerçek alternatif bulunmuş sayılır."