Türkiye-Avrupa ilişkisine ara formül

MİNE G. SAULNIER(Paris) - Fransa Cumhurbaşkanı François Mitterrand'ın nisan ayının 13'ünde Türkiye'ye yapacağı üç günlük resmi ziyaret öncesi, 'Türkiye teması' Paris'in diplomatik çevrelerinde günün konusu haline geldi. Bu çevrelerden Ankara'ya iletilen mesaj, Türkiye'nin AT ve BAB üyeliğinin şimdilik mümkün olmadığı, ancak Türkiyesiz bir Avrupa düşünülemeyeceği biçiminde.

Fransız Senatosu'na bağlı, Türkiye-Fransa Dostluk Derneği, geçen cuma günü Luxembourg sarayında Türkiye konulu bir panel ve yemek verdi. "Yeni veriler ve yeni amaçlar" adını taşıyan panelde, Fransız Dışişleri Bakanlığı eski Genel Sekreteri François Scheer, Türkiye'nin Avrupa ve Fransa ile olan ilişkilerini irdeleyen çok önemli bir konuşma yaptı.

François Scheer, Fransız diplomasisinin en büyük adlarından biri. Habbaş skandalı sırasında hükümeti kurtarmak için kurban edilen bu yüksek devlet görevlisi, halen Dışişleri Bakanlığı'nda Türkiye gibi dikenli konularda 'bilgelik' yapıyor.

Scheer'in Türkiye'ye verdiği mesaj özetle şöyle:

"Türkiye'nin şimdilik, ne Avrupa Topluluğu ne de Batı Avrupa Savunma Birliği'ne girmesi mümkündür. Fakat, Türkiye'yi Avrupa'dan dışlamak, bu sakıncalı ve kritik bölgede Avrupa'yı büyük tehlikeye atar. Dolayısıyla Avrupa, Türkiye'yi tam olarak bünyesine almadan ama kendisinden de koparmadan bir ara formül bulmalı ve bu formülü derhal uygulamaya koymalıdır."

Scheer'in mesajı, Türk diplomatik misyonları tarafından 'açık sözlü' olarak değerlendiriliyor ve önerilen 'ara formül', zaten Türk yetkililerinin 'gerçekten umdukları' tek olanak. Bu ara formül büyük bir olasılıkla, Türkiye'yi AT'nin içinde olmadan bu kurumun doğal bir müttefiki saymaya yönelik özel bir anlaşma biçiminde gerçekleşecek.

Scheer'in mesajındaki ikinci önemli nokta, Fransa ve diğer Avrupa ülkelerinin Demirel hükümetine yönelik bazı kuşkular taşımasıydı. Örneğin Scheer, konuşmasının bir yerinde "Demirel kabinesinin Kürt politikası yeterince açık seçik değil" dedi.

"Neresi açık değil anlatır mısınız? Kürtlere kültür özgürlüğüne evet diyorlar. Fakat ülkenin bütünlüğünü de korumak zorundalar" sorusu, Scheer'in biraz da aba altından sopa gösteren biçemine sinirlenen dinleyiciler tarafından alkışlandı.

Fransız hükümeti ve diğer Avrupa ülkeleri, genelinde ANAP hükümetinin iktidardan düşmesine, gizlemeye çalıştıkları bir üzüntüyle bakıyorlar. Demirel, Batılıların gözünde çok daha milliyetçi bir politikacı.

Panelin diğer konuşmacıları; Fransız Dış İlişkiler Enstitüsü Başkanı Thierry de Montbrial, "Türkiye'nin jeopolitik zorlukları" konulu bir konferans verdi.

Dış İlişkiler Enstitüsü Başkanı Montbrial, Türkiye'nin tüm komşularıyla bozuk olan ilişkilerini incelerken Kıbrıs konusunda Yunanistan ile mutlaka bir uzlaşmaya varılmasının gereği üstünde durdu. Avrupa Topluluğu'na giriş konusunda ise Türkiye'nin AT koşullarına geçişten çok sarsılacağını ve AT'ye girişin şu sıra Türkiye için hiçbir avantajı olmadığını ileri sürerek Yunanistan'ın bu AT şokundan hâlâ kurtulamadığına işaret etti.