"Yol İçin Bir Tek"

HAROLD Pinter'in "Yol İçin Bir Tek..." adlı oyunu, bugünlerde Paris'te sergileniyor. Kırk beş dakika sürmesine karşı bu oyun, dayanılmaz bir acının büyük bir yazarın kaleminde ölümsüzleşen tanıklığı.

"Yol İçin Bir Tek...", Türkiye için yazılmıştı. Ve şimdi, bir Türk tiyatro yönetmeni, Işıl Kasapoğlu-tarafından Paris'in ortasında sergileniyor. Guichet Montparnasse adlı tiyatro salonunda 8 Haziran'da başlayıp, 4 Temmuz'a kadar sürecek olan piyeste, iki Fransız oyuncu Maria de Bailleincourt, Robert Ohniguian ve bizim "ellerden" Melih Düzenli rol alıyor. Dekor, Duygu Sağıroğlu'nun imzasını taşımakta. Yönetmen Işıl Kasapoğlu,bu sezon bir taşla üç kuş vurdu ve tam üç tiyatro oyununu birden sahneye koydu Paris'te. Her üç oyunda hemen aynı kadro görev almakta.

"Yol İçin Bir Tek..."in konusu, bir insanlık suçu: İşkence. İşkence, yazın ve tiyatro dalında tehlikeli bir metadır. Beceriksiz ve sığ bir yazarın elinde çabuk hantallaşır, kalıcı soluk taşıyamaz. Ama söz konusu yazar Harold Pinter olunca, iş değişiyor. Hem de nasıl.

Harold Pinter 1983 yılında, Arthir Miller'la birlikte PEN yazarlar toplantısı için İstanbul'a gelmiş. Barış Davası'na, DİSK davalarına tanık olmuş burada. Fakat, söz konusu oyunu yazmak fikri Londra'da bir kokteylde karşılaştığı iki " güzel ve zeki" Türk hanımla konuştuktan sonra biçimlenmiş kafasında. Pinter, bu kokteylde Türk hanımlara Türkiye'deki işkence hakkında ne düşündüklerini sormuş. Hanımlar, "Mutlaka komünisttir işkence yapılanlar ve bunu hak etmişlerdir" diye yanıtlamışlar bu soruyu. İngiliz yazar bundan sonrasını şöyle anlatıyor: "Bu hanımları oracıkta boğmak yerine öfkemi içime gömdüm ve eve dönüp oyunu yazmaya başladım."

"Yol İçin Bir Tek..."te, Türk adı yok. Dünyanın herhangi bir köşesinde geçebilir bir işkence odasında, bir karı koca, tek tek sorguya çekiliyorlar. Daha önce işkence gördükleri anlaşılan çiftin suçları, yedi yaşındaki oğullarının askerlere tekme atmış olması. İnce, olduğunca vurucu bir yorumla irdelenen işkenceci kurban ilişkisinin ardından, karı kocanın serbest bırakılacaklarını anlıyor, ama çocuğun öldürüldüğünü seziyoruz.

İnanılmaz güçte, tüyler ürpertici bir oyun "Yol İçin Bir Tek..." Ve bu oyunun bir Türk tarafından Paris'te, Fransızca olarak sahneye konuşu bir o kadar anlamlı.