'Evet'lerin çelimsiz zaferi

FRANSA, dudağının ucuyla "Evet" dedi ve 26 milyon 563 bin 518 seçmenin oylamaya katıldığı referandumda, 500 bin dolaylarında bir farkla, Avrupa birliğini yere düşürmedi.

Pazar günkü tarihsel referandumla ilgili olarak yapılan anketler, daha az eğitim görmüş toplum kesiminin, işçilerin, işsizlerin, köylülerin ve yoksulların, yoğun bir blok halinde Maastricht'e "Hayır" dediklerini gösteriyor. "Evet" diyenler, genelde aydınlar, varsıllar ve kentlerde oturanlar. Aynı biçimde, geleneksel değerlere sahip çıkan yaşlılar "Hayır", gençler ise genelde "Evet" dediler.

Bu sonuncu nokta politikacıları, belki de işçi-köylü kesiminin reddinden daha uzun vadeli sıkıntıya düşürüyor. Çünkü Fransa nüfusu, ömür ortalamasının uzamasıyla birlikte yakında yaşlıların çoğunluğu oluşturacakları bir sosyolojik yapı gösteriyor. Bu kesim yeni fikirler, yeni atılımlar önünde çok daha tutucu ve çok daha milliyetçi.

YAŞASIN CUMHURIYET, YAŞASIN FRANSA

Cumhurbaşkanı François Mitterrand, bu referandumdan zayıflamış olarak çıkıyor. Referandum gecesi kesin sonuçların açıklanmasını beklemeden Fransız halkına hitap eden Mitterrand, olumlu ve olumsuz oyların arasındaki farkın çok az olacağı anlaşılmış olmasına karşın, "Umuda evet dediniz. Avrupa birliği yolunu açan bu sonuçtan çok mutluyum. Gençliğe, yeniliğe ve yarının getireceği şansa oy verdiniz," dediği konuşmasını, "Yaşasın cumhuriyet! Yaşasın Fransa!" diye bitirdi.

"Evet" yanlısı sağ muhalefet liderlerinden Cumhuriyetçi Birlik Partisi başkanı ve Paris Belediye Başkanı Jacques Chirac, sonuçtan muzaffer çıkıyor. Ancak, bundan böyle partinin ikinci adamı olarak "hayır" yanlısı Charles Pasqua'yı hesaba katmak zorunda kalacak. Chirac, referandum sonrası, "Fransızlar Avrupa'nın kuruluşuna devam, dediler. Şimdi yapacağımız, birleşip iktidarı ele geçirmek," biçiminde bir açıklama yaptı. Ancak, dün alınan bir habere göre, partizanları arasında "hayır" yanlılarının çoğunluğu oluşturması nedeniyle Chirac, örgütü olağanüstü bir toplantıya çağırarak partiliderliğe […] güvenoyu istemeye karar verdi.

Eski cumhurbaşkanı ve Demokratik Birlik Partisi Başkanı Valery Giscard d'Estaing ise, "Eğer sosyalistlere yönelik bir protesto oyu söz konusu olmasaydı, Avrupa'ya 'evet' daha güçlü olurdu; şimdi sosyalistlerden kurtulma mücadelesine sıra gelmiştir" diye konuştu.

"Hayır" yanlısı merkez sağ muhalefetin ikinci adamları Charles Pasqua ve Philippe Seguin, Maastricht'in artık ister istemez kadük olduğunu ve iki Fransız'dan birinin istemediği bir anlaşmanın mutlaka değişeceğini ileri sürüyorlar. Parti lideri olmadan "hayır" için mücadele eden bu iki politikacı, seçmenlerin yanısını yanlarına çektikleri referandum sonuçları dolayısıyla ülkede büyük bir ağırlık kazandılar.

Komünist Partisi, referandumdan zayıflamış olarak çıkıyor. Savunduğu "hayır" kazanamadı. Köprüleri attığı […] örgütü Sosyalist Parti'den uzaklaşmak, bu kurumu yalnızlığa itti. Partinin genel sekreteri Georges Marchais, referandum sonrası açıklamasında, "Ülkemizin ilerici güçleri, teknisyenler, köylüler ve memurlar bu anlaşmayı istememiştir," dedi.

Aşırı sağcı Ulusal Cephe lideri Jean Marie Le Pen ise, "Fransız Fransa, bir muharebe yitirdi; ancak savaşı kaybetmedi. 'Evet' yanlıları için bu bir Pyrrhus zaferidir," diye konuştu. Pyrrhus, savaş alanında tüm askerleri öldüğü için kazandığı zafer işe yaramayan bir Roma komutanının öyküsüdür.

BASINDA 'Eee...vet'

Le Figaro gazetesi, referandumun ardından: "Evet kıl payı kazandı"; Liberation gazetesi, olumlu oyların çekimserliğini belirtecek biçimde "Eeee..vet"; Le Parisien gazetesi ise, "Küçücük bir evet," başlıklarını attılar.

Yazılı ve görsel basında yapılan tüm analizler, referandum sonuçlarının Fransa'nın siyasal coğrafyasını ikiye böldüğü kanısında birleşiyorlar. Ülkenin 43 eyaletinde […] çoğunluğu ağır basmasına karşın, 49 eyaletinde […] çoğunluğu ağır basıyor.

Referandumun kıl payı olumlu sonuçlanmasıyla kellesini kurtaranlar arasındaki ilk sırayı, kuşkusuz Avrupa Komisyonu Başkanı Jacques Delors alıyor. Jacques Delors, sonucun "hayır" olması durumunda istifa edeceğini açıklamıştı. Referandumun akabinde, "Evet"in kazanmasından mutluluk duyduğunu ve Avrupa birliğini kurma çabalarının boşa gitmemesinin sevindirici olduğunu" vurgulayan Delors, "Fakat 'hayır' oylarının böylesine yoğun oluşu, Avrupa'yı daha iyi tanıtmamızı, muhalifleri dinlememizi ve şikâyetlerini göz önüne almamızı gerektiriyor," dedi.

KESİN SONUÇLAR

Fransa'da Avrupa birliğinin geleceğini belirleyecek tarihi referandumun kesin resmi sonuçları İçişleri Bakanlığı tarafından açıklandı. Fransız seçmenlerinin yüzde 51.05'i Maastricht Antlaşması'na "Evet" dedi. İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, 38 milyon 336 bin 96 kayıtlı seçmenden 13 milyon 172 bin 710'unun Maastricht Antlaşması'na "Evet" dediği, 12 milyon 632 bin 816 seçmenin de "Hayır" dediği belirtildi. Bu arada, referandumda, Paris ve Lyon gibi dev merkezler yanında, "Evet" oyu en çok Bretonya ve Alsace-Loraine bölgesinden çıktı.