Kültürel televizyon

"AVRUPA BİRLİĞİekonomik mi olacak, sosyal mi olacak... ya da Avrupa Birliği olacak mı?" tartışmaları süredursun, "ütopya" gerçekleşti ve Avrupa, ekonomik birlikten önce bir kültür beraberliğini kurdu. 30 eylülden bu yana, Almanya ile Fransa'nın ortaklaşa kurdukları, kültür ve yalnız kültür televizyonu ARTE, Fransa'da hayata geçmiş bulunuyor. Geçen mart ayında iflas edip kapanan beşinci kanaldan tüm Fransa'ya yayın yapan ARTE'nin, bir televizyon için "ölümcül" ya da "yaşamsal" reklam geliri yok. Zaten gelir derdi de yok. Çünkü, gerek Alman, gerek Fransız hükümetleri, kesenin ağzını iyice açtılar; bu dünyada benzeri bulunmayan kanal için. 1993 bütçesi 3 trilyon TL dolaylarında öngörülen ARTE, Fransa'da, tümüyle devlet eliyle besleniyor. Kablolu yayına bağlandığı Almanya'da ise söz konusu kablo gelirinden, yani seyircinin cebinden bir payı var. Ancak, Almanya'da on milyon kablolu TV seyircisine karşı Fransızlar, ücretli kabloya pek itibar etmedikleri için hükümet, daha fazla fedakârlık yaparak ARTE'yi, tüm TV alıcılarının ulaştığı hertz dalgalarına oturttu. ARTE'nin farkı, her türlü daha fazla seyirci toplamaya, yani reklam, popülist eğlence, yarışma, piyango ve gişe rekorları kıran düşük düzeyli müzik ve sinema gösterilerine kapalı olması. Avrupa'nın ve dünyanın her yanından ilginç belgesellerin, sanat, film ve tiyatrolarının, klasik müzik konserlerinin yer alacağı TV kanalının tek yasası, kaliteli ve yalnız kaliteli yayın yapmak. "Bırakın ARTE sizi rahatsız etsin" sloganıyla yayın yaşamına başlayan ARTE'de, spikerler güzelliklerini ve mini eteklerini değil, bilgilerini konuşturmak zorunda. Söz konusu spikerler, genç de olmak zorunda değiller. Yayınının %30'unu belgeseller oluşturuyor. Tüm dünya kültürlerini konuşturacak olan bu belgesellerin bir yıllık sayısı 600. Wim Wenders'in "Berlin Üstünde Melekler" filmiyle ilk gecesine başlayan ARTE'de, yalnız bu kış 80 sinema filmi ve bir o kadar da konser izlenecek. Şimdilik iki dilden, yani Fransızca ve Almanca yayın yapan TV kanalı, eğer sınavı başarıyla verirse, başka bir deyişle, seyirci toplarsa, daha sonra Belçika ve diğer Avrupa Birliği ülkelerine yaygınlaştırılacak. ARTE, haber ağırlıklı da değil. Önemli olaylar yalnızca on dakikalık yorumlarla yansıtılacak. ARTE'nin ikinci aşamadaki hedefi, çocukların eğitimine yönelik gündüz yayınları. Yaklaşık bir yıldır kablolu yayınlarını sürdüren kanal, gerek Almanya, gerekse Fransa'da sınırlı seyirci kitlesinden övgü aldı. Şimdi büyük seyirci kitlesinin önüne, yani görücüye çıkıyor. Reklam gelirine ve popülist eğlenceye uzak olmakla, diğer televizyonlarla rekabet gibi bir sorunu bulunmayan ARTE'nin başarısı, aslında bir yerde seyircinin de düzey sınavı sayılacak. Ve Avrupa seyircisinin kültüre düşkünlüğü, eğitim düzeyi bu kanala gösterdiği ilgi ile ölçülecek.

[Fotoğraf altyazısı: Avrupa'nınilk sanat kanalı reklam spotu almıyor. Afişleri tüm Fransa sokaklarını kaplıyor.]