Soljenitsin: Karşı devrimci mi devrim düşmanı mı?

Soljenitsin, Fransız karşı devriminin 200. yılında, 1793 Vendee ayaklanmasının beşiği Les Lucs Sur Boulogne kentinde toplanan oniki bin kişilik kalabalığı bu sözlerle selamladı. 1789 Büyük Fransız Devrimine karşı ayaklanan Vendee bölgesi halkı, bundan tam ikiyüz yıl önce General Turreau'nun ihtilalci orduları tarafından kılıçtan geçirilmiş ve sayısı yüzbinleri bulan kıyam esnasında bu gece, Les Lucs Sur Boulogne kentinde tam 530 kadın ve çocuk öldürülmüştü.

Fransız iktidar partisi RPR milletvekili, aristokrat ve kralcı milletvekili Philippe de Villiers, konsey başkanı bulunduğu bölgenin 200. yıl kutlamaları için ünlü Rus yazarı Aleksandr Soljenitsin'i Fransa'ya davet etti. Soljenitsin'in Fransız Cumhuriyeti'nin temel direği olan Büyük Devrim'e karşı tavır alacağını bilen sosyalistler, başta eski kültür bakanı Jack Lang olmak üzere, bugüne değin yere göğe koymadıkları Soljenitsin'i "artık ne yazıp söylediğini bilmeyen bunak bir yazar" diye ilan ettiler ve daha da kötüsü, Soljenitsin'in yazarlık geçmişini "edebi bir hata" olarak niteleyecek kadar ileri gittiler. Ancak, Soljenitsin, Vendee bölgesindeki karşı devrim kutlamalarına, üzerinde durulmaya çalışılan tüm baskılara ve eleştirilere rağmen geldi ve Fransa'yı birbirine kattı.

Eleştirileri, "kitaplarımı gerçekten okumuş olsaydınız, niçin geldiğimi anlardınız" biçiminde yanıtlayan Soljenitsin: "Tüm ihtilalleri kınıyorum. İhtilallerin insan doğasını düzeltebileceğini düşünmek yanlıştır. Oysa gerek Fransız, gerekse Rus ihtilallerinin amacı buydu. Hiç bir ülkeye büyük ihtilallerden geçmesini dileyemem." Rusya'da "halkın mutluluğu" için yola çıkan düz mantıklı ihtilalciler, Büyük Fransız Devrimi'nden gerekli dersi almış olsalardı, tarih böyle yazılmazdı. Oysa Rusya'daki ihtilal, Fransa'dakinden çok daha kanlı ve inanılmayacak ölçüde gaddarlığı beraberinde getirdi" diyor ihtilal kavramı hakkında.

Kendisine, Fransız devrimi olmasaydı, bugünkü Fransa'nın yaratılamayacağını anlatmaya çalışan sosyalistlere yanıtı ise: "Thermidor olmasaydı, bugünkü Fransa'yı zor yaratırdınız." SSCB'deki totaliter rejime karşı yıllarca savaş veren ünlü Rus yazarın kasdettiği Thermidor olayı, 1789 Fransız Devrimi'nin son lideri Robespierre ile arkadaşlarını giyotine göndererek ülkedeki devrim terörüne son veren meclis kararı.

Soljenitsin'in Fransa'ya gelişi ve Vendee ayaklanmasının 200. yıldönümü kutlamalarına katılmasıyla, Fransa'da bir ihtilal polemiği başlatıldı. Pek çok yazar ve aydın, modern Fransa'nın gerçekten büyük Devrim'le mi başlatıldığını, yoksa tarihin barışçı akış içindeki evrimin bu devrimle kesintiye mi uğratıldığını tartışıyor.

[Fotoğraf altyazısı: Solzenicyn "Hiçbir ülkeye büyük ihtilallerden geçmesini dileyemem"]