Genco Erkal'ın yarattığı bir Fransız tiyatrosu

GENCO Erkal, Mart ayı başından beri Saint Denis'de Gerard Philippe Tiyatrosu'nda oynuyor. "Nereye Jeremie?" adlı oyun, geçen yaz Avignon Festivali'nde sergilenmiş ve gerek Fransız basınının, gerekse seyircilerin büyük beğenisini kazanmıştı. Nisan ayının başına dek Saint Denis'de yeniden sahneye çıkan oyun dolayısıyla, biz Paris'li Türkler, Genco Erkal ile aynı kentte yaşamanın mutluluğunu tadıyoruz. Oyun hakkında basında çıkan eleştiriler, Genco için elbette çok olumlu, çok övücü. Ancak yeterli değil. Çünkü Genco Erkal'ın alçakgönüllülüğü, gösterdiği oyuncu performansının ötesinde, aslında oyunu ayakta tutan hemen tüm buluşları, pek çok çarpıcı ögeyi kendisinin önerdiğini ve kabul ettirdiğini söylemesini engelliyor.

Philippe Minyana'nın yazdığı oyun, geçmişten geleceğe dünya tarihinin birey insan açısından bakıldığında nasıl bir acımasızlık, saçmalık yığını olduğunu söylemeyi amaçlıyor.

Avrupa'dan Afrika'ya, Afrika'dan Orta Doğu'ya kimliğini arayan Jeremie ve yazgı arkadaşı insanları, daha doğrusu hayaletlerini konuşturuyor. Yer yer güzel kara mizah örnekleri veren oyun, aslında bir başyapıt değil. Karışık ve anlaşılmaz olduğu zamanlar, arı duru olduğu zamanlara ağır basıyor. Ancak Edith Scob' un sahneye koyuş biçimi oldukça başarılı.

Edith Scob' un başarısı altında ise, başlıbaşına Genco'nun performansı yatıyor. Genco Erkal, bu oyunda yirmi üç kişilik canlandırıyor. Diktatörden balıkçıya, Arap şeyhinden orospuya, tam yirmi üç rol oynuyor. Oyunun başarısı ise, örneğin bir bacağı ve başıyla Arap şeyhini canlandırırken, öteki bacağı ve bir eliyle de orospuya yaşam vermesi oluyor. Yönetmen Scob, başlangıçta iki kişiye oynatmak istemiş bu rolleri. Tek kişinin oynaması en orijinal buluş ve patenti Genco Erkal' a ait. Esere başka bir boyut katan gölge oyunu da Genco'nun buluşu. Başlangıçta çevreye yayılı çaputların üzerine çıkılmayacakken, oyun alanını bu çaputlara kaydırmak ve genişletmek de Genco'nun fikri.

Yirminci yüzyılda Türkiye'nin yetiştirdiği en büyük sanatçılardan biri olan Genco Erkal'ın uluslararası kariyeri, herhalde "Nereye Jeremie" ile bitmeyecek. Ama "Nereye Jeremie" ile başladığı söylenebilir. Sanatçımızın Paris'te olması, burada yaşayan Türkler için gerçek bir gurur kaynağı.

Bu övünçten aldığı hızla, Boulogne Billancourt heykel atölyesini yöneten bir başka uluslararası sanatçımız, Salih Coşkun, modelini Genco Erkal' ın oluşturduğu bir tiyatro ödülü yontmaya başladı bronzdan. Heykeltıraş Salih Coşkun, kendisine: "Niçin Genco?" diye sorulduğunda, "Ben tiyatroyu Genco Erkal ile tanıdım. Aradan otuz yıl geçti. Genco hiç değişmedi. Hep daha güçlü, hep daha iyi, hep daha başarılı," diye yanıtlıyor.

İş kalıyor, modelini Genco Erkal'ın esinlediği tiyatro ödülüne, uygun bir festival düzenlemeye.

[Fotoğraf altyazısı: Genco Erkal "Nereye Jeremie?"de]