İki Türk kıza 'devrim' desteği

FRANSA'nın Loire et Cher bölgesindeki Vendome kentinde, türbanlarını çıkarmayı reddettikleri için okudukları Ronsard Lisesi'nden uzaklaştırılan son sınıf öğrencisi Neşe ve birinci sınıf öğrencisi Nevin Önder, lise yönetimine karşı açtıkları "türban" davasını kazanarak okullarına geri döndü.

Neşe ve Nevin Önder'in Ronsard Lisesi'nden uzaklaştırılmasına ilişkin okul yönetim kurulunun bire karşı 21 oyla aldığı karar, Orleans mahkemesince 26 Ağustos 1789, yani Büyük Fransız Devrimi'nden bu yana geçerliliğini koruyan Vatandaşlık ve İnsan Hakları Bildirgesi'nin 10. bendine dayanılarak iptal edildi. Orleans mahkemesi, 1789 yasasının "Hiç kimse, dinsel bile olsa görüşleri ve inançları yüzünden, yasalarla korunan kamu düzenini bozmadığı sürece baskı altına alınamaz" maddesine dayanarak iki Türk kız hakkındaki okul kararını bozdu.

Fransız mahkemesinin, "Dinsel inanç ve görüşler yüzünden eğitim yapabilmek hakkından mahrum etmek yasaktır" tümcesiyle noktalanan mahkeme kararı, dün Ronsard Lisesi yönetimine ve kızları için dava açan Hüseyin Önder'e iletildi.

Kars'tan önce Bursa'ya, sonra Fransa'ya göç eden Önder ailesi, 17 yıldan beri bu ülkede yaşıyor. Baba Hüseyin Önder, iş kazasından malul emekli ve çalışmıyor. Büyük kızı Ayşe üniversiteye gidiyor ve o da türban takıyor. Ronsard Lisesi'nde olaylara neden olan 18 yaşındaki Neşe Önder türban savaşını Milliyet'e şöyle anlattı:

"Ortaokulda türban takmaya başlamıştım. Liseye geçince, ilk iki yıl cesaret edemedim ve takmadım. Okuldaki diğer Türk kızları takmıyor. 18 yaşında ve lise son sınıftayım. Bu yıl küçük kardeşim Nevin bu liseye girince, yeniden türban takma kararı aldım. Ailemin baskısı söz konusu değil. Geçen yaz konu hakkında uzun uzun düşündüm. İslam dininde başörtü takmanın önemini idrak ettim. Okulda özellikle müdür ve kardeşimin Fransızca öğretmeni bizimle çok uğraştı. Kendileri çok milliyetçi olurlar. Mahkeme kararının çabucak bizim lehimize sonuçlanmasına çok seviniyorum. Son sınıfta olduğum için imtihanlarım var, yıl kaybetmeyeceğim, ancak kardeşim bu yılını kaybetti."

Önder'lerin evinde mahkeme zaferinin sevinci sürerken, Ronsard Lisesi Müdürü Benard Milliyet'in sorularını şöyle yanıtladı:

Soru: Okul yönetiminin bire karşı 21 oyla aldığı kararı, hem de 1789 Fransız devriminden kalan bir bildirgenin maddesiyle iptalini nasıl karşılıyorsunuz?

Yanıt: Galiba tarihi ve devrimi yeniden yapmak gerekiyor.

Soru: Siz ve öğretmenlerinizin mahkeme kararı hakkındaki yorumunu öğrenebilir miyiz?

Yanıt: Fransız Eğitim Bakanlığı'ndan gelen bir emirle, konu hakkında herhangi bir görüş belirtmemiz yasaklanmış bulunuyor. Mahkemenin kararına itiraz etmemiz de engellendi, ancak uzaklaştırma kararını alırken yönetim ve öğretmenler olarak tek bir vücut gibi hareket ettiğimizi söyleyebilirim.

Soru: Şimdi nasıl davranacaksınız?

Yanıt: Bu okul yılı bitti sayılır. Gelecek dönem, türban olayının kurumumuzun işleyişini ne yönde etkilediğini değerlendirecek ve gerekeni yapacağız.

Fransa'da türbanla ilgili ilk dava Önder ailesinin davası değil. "Laik okul" yanlısı öğretmenler, türbana karşı açtıkları savaşı özellikle Jules Ferry döneminden kalan ve laik okullarda dinsel giysi ve takıları yasaklayan kararnameye dayanarak veriyor. Bu okullara, örneğin katolik öğrenciler papaz ya da rahibe kılığıyla gelemedikleri gibi fazla iri haç kolye ve benzeri süs eşyaları da takamıyor.