2. Normandiya çıkarması

BUGÜN 50. yılı kutlanan Normandiya çıkarmasının yapılacağı, askeri harekat başlamadan tam beş gün önce, 1 Haziran 1944'te, Fransa'da gerilla savaşıyla Almanları yıpratan Fransız direniş gruplarına, 19. yüzyılın "asi" ozanı Verlaine'in ünlü dizelerinden oluşan bir şifreyle bildiriliyordu: "Sonbahar kemanlarının uzun hıçkırıkları, yüreğimi tekdüzen bir hüzünle yaralıyor..."

Haber, Alman istihbaratçılarına ulaştığında karşı müdahaleyi hazırlamak için artık çok geçti. 6 Haziran sabahı saat 00.3'te, müttefikler Normandiya sahillerine çıkmaya başlamışlardı.

Normandiya çıkarmasının 50. yıl törenleri, dökülen kan haricinde zamanın askeri harekatı kadar görkemli geçiyor. Dün başlayan kutlamalarda, 500 paraşütçü, aralarında 38 gerçek Normandiya kahramanı olmak üzere Sainte Mere Eglise bölgesine indi. İngiltere Kraliçesi Elizabeth, Britannia yatıyla Normandiya sahillerine doğru yol alırken 750 avcı uçağı kendisine havadan eşlik etti. 44 yıl öncesinin dev bombardıman uçaklarından bir B6, şehitlerin bulunduğu mezarlığın üzerine 1,5 ton gelincik yaprağı attı.

Çıkarmaya katılan 50 bin İngiliz, ABD'li, Kanadalı ve Fransız gazi, törenler için Fransa tarafından konuk edilirken, 19 devlet başkanı, kral ve kraliçe, kutlamalar için Normandiya'ya geldi.

Normandiya'daki törenler için, modern savaş uçak ve gemilerinin yanısıra, elli yıl önceki çıkarmada kullanılan 750 savaş uçağı ve çeşitli askeri malzemeler, ABD ve İngiliz hava müzelerinden özel olarak Normandiya'ya getirildi. Normandiya halkı "Thank you!" sözleriyle karşıladığı, gerçek çıkarmaya katılan savaş gazilerini ağırlamak için yarışıyor.

Zamanın müttefik ordularında görev alan Polonyalı askeri birlikler dolayısıyla Cumhurbaşkanı Lech Walesa'nın da bulunduğu 19 devlet başkanının arasında, en çok ilgiyi ABD Başkanı Bill Clinton çekiyor. Clinton ordususun "Başkomutanı" olarak katılıyor. Bu sıfat, Vietnam savaşı sırasında ABD askeri üniformasını giymeyi reddeden ve ordudan kaçan Clinton için zor bir rol öngörüyor. Çünkü çıkarmanın kırkıncı yılında aynı görevi Ronald Reagan üstlenmiş ve çok başarılı olmuştu. Clinton'ın aynı pırıltıyı göstermesi gerekiyor.

TAM ELLİ YIL ÖNCE

Normandiya çıkarması bundan 50 yıl önce ilk 24 saatte müttefiklerin Fransız sahillerine 170 bin asker çıkarmasıyla başladı. Aynı bölgede Almanların 60 bin kişilik bir askeri gücü vardı. 6 Haziran günü müttefikler askerlerinin yüzde beşini şehit verdiler. 2 bin 500 ölü, 7 bin 500 yaralıdan oluşan kayıp bilançosu beklenenin dörtte biriydi. Almanlardan 8 bin asker öldü. Tüm Normandiya savaşları bir ay boyunca sürdü. Müttefiklerin kara orduları, bu bir ay içerisinde 36 bin 976 şehit verdi ve 16 bin 714 pilot yaşamını yitirdi. Yaralıların sayısı 160 bindi. Almanların kayıpları ise, 50 bin ölü, 200 bin yaralı ve 200 bin tutsaktı. Savaşlar sırasında sivil Normandiya halkından 20 bin kişi öldü. Bölgede taş taş üstünde kalmadı.

Savaşlardan yarım yüzyıl sonra, bölgenin mayın uzmanları her yıl, hala ortalama 30 ton patlamamış bomba bulup imha ediyor.

NOTLAR

NORMANDİYA çıkarmasının 50. yıl kutlamaları için Fransa, 1 trilyon 800 milyar TL harcadı.

• Kutlamaların güvenliği karada 13 bin, havada 450 kişilik Fransız askeri gücü tarafından sağlanıyor. Bölgenin hava sahası ve bazı yollar, terörist girişimleri önlemek üzere sivillere kapatıldı. Üç radar, Awacs tipi bir uçak ve Mirage 2000 tipi dört avcı uçağı ve çok sayıda helikopter, terörist girişimlere karşı alarmda bekliyor.

• Törenleri izlemek üzere bölgede 45 dünya televizyonu hazır bulunuyor.

• Müttefik ülkelerden gelen 50 bin gazi için bin adet gemi tahsis edildi. Çıkarmanın 50. yıldönümü için özel şaraplar, biblolar, pullar ve hediyelik eşyalar dışında üzerinde D-Day markası taşıyan prezervatif ve jiletler imal edildi.

[Fotoğraf altyazısı: İngiltere Kraliçesi Elizabeth ve Clinton kutlamalara birlikte kadeh kaldırdılar]