Dünya şaşkın

ABD 'Provokasyon' kuşkusu

İSTANBUL'da Alevilerin yaşadığı Gazi Mahallesi'nde meydana gelen ve 18 kişinin ölümüne yolaçan olaylar, ABD başkentinde de "provokasyon" kuşkusuyla karşılandı.

Amerikan ABC, CBS ve CNN televizyonlarının hafta sonundan itibaren olayları çarpıcı görüntülerle yayınlaması sonrasında, ABD Dışişleri Bakanlığı dün gelişmeleri yakından takip ettiğini bildirdi. Washington'da Türkiye'yle doğrudan ilgili yetkililer, olayları "mezhep çatışması", "polisin tavrı" ve "provokasyon" olmak üzere üç açıdan değerlendiriyor.

Ulaşan ilk haberlerin aksine, iki gün önceki dört kahvehane ve bir pastanenin taranması olayında "mezhep" yönü bulunmadığı kanısı giderek yaygınlaşıyor. Bir yetkili, "Tam demokratikleşme beklerken, kavga çıkması garip değil mi?" diyerek provokasyon olasılığına işaret etti. ABD kaynakları, İstanbul'daki gerilimin Nevruz Bayramı'nın hemen öncesine rastlamasının da "alarm verici" niteliğine dikkat çekti. Türkiye'deki büyük gazetelerin "provokasyon" olasılığına dikkat çekmesi ve "Tuzağa düşmeyeceğiz" başlığını kullanmaları da Amerikan yetkililerinin değerlendirmelerine baz oluşturdu.

Ulusal İstihbarat Konseyi'nin 31 Mart'ta yapacağı Türkiye toplantısında da, İstanbul'daki olaylar ele alınacak. Toplantıda, Kürt, İslam, Ekonomi ve İç Politika başlıkları altında dört ayrı panel düzenlenecek. Son olaylardaki Alevi - Sünni boyutu, polisin tavrı, olası PKK rolü ve hükümetin izleyeceği tavır, istihbarat yetkilileri ve uzmanların tartışmalarında gündeme gelecek.

İNGİLTERE 'Maraş'ı hatırlatıyor'

GAZİ Mahallesi'ndeki olaylar, İngiliz basınında geniş bir şekilde yer aldı. Olaya nedenleriyle birlikte geniş yer ayıran The Guardian, The Independent ve The Daily Telegraph gazeteleri, eski olaylardan da örnekler verdi.

The Guardian: İslamcıların, kahvelere ateş açmalarından sonra sokak çatışmalarının patlak verdiğini anlatan haberde, "İstanbul sokaklarının, 1980'deki askeri darbeden sonra ilk kez böyle kötü şiddet olaylarına sahne olduğu" belirtildi. Alevilerin katıldığı protesto gösterilerine Kürtlerin de destek verdiğine dikkat çeken gazete, "Alevilerin, polis ve Sünni Müslümanların kendilerini sürekli taciz ettiklerini ileri sürdüğünü" yazdı. Eski olaylardan da örnek veren gazete, 1978'deki Kahramanmaraş olaylarını hatırlattı.

The Independent: Olayı, "dini şiddet olaylarında polis, 12 Türk'ü öldürdü" başlığıyla duyuran gazete, Alevilerin Türkiye'nin laik düzenini savunduklarını, mezhepler arasındaki tansiyonun, Refah Partisi'nin Ankara ve İstanbul belediye başkanlıklarını kazanmasından sonra arttığını, zira İslami militanlığın da bu nedenle yayıldığını ileri sürdü. Gazete, Kahramanmaraş olaylarına da değindi.

The Daily Telegraph: Haberi, "Türkiye'nin ılımlı Müslümanları Alevilerle, polis çatışmaya girdi" şeklinde veren gazete, Türkiye nüfusunun üçte birini oluşturan Alevilerin, Şiiler'in ılımlı bir örneği olduğunu, Atatürk'ün laik ilkelerini savunduklarını ve bu ilkeleri de sembolleri haline getirdiklerini belirtti.

İTALYA 'Laik Ada' artık yok

TÜRKİYE'ye karşı ilgisiz tutumuyla dikkat çeken ve Gümrük Birliği'ne üyeliğini bile iki satırla geçiştiren İtalyan basını, İstanbul'daki olaylara geniş yer ayırdı. Televizyon ve gazetelerdeki yorumlarda, köktendinciliğin giderek güçlendiği, saldırılarını artırdığı, Atatürk devrimlerinin tehlikeye girdiği ve Türkiye'nin laik imajının bozulmaya başladığı vurgulandı. Corriere Della Sera gazetesi, Atatürk'ün kurduğu laik devleti korumak için siyasetçilerin gerekeni yapmadığını, Başbakan Çiller'in de köktendincilerin sempatisini kazanmaya çalıştığını yazdı. Alevi nüfusunun yüzde 30'lara vardığı Türkiye'de, Alevilerin daima güçlükler içinde yaşadığını vurgulayan gazete, "Oysa Aleviler daima Atatürk ilkelerine sahip çıktılar" yorumunu yaptı. La Republica gazetesi ise, uğradıkları saldırıya tepki gösteren Alevilere polisin anlayış göstermediğini, yaralılarda polis kurşunu bulunduğunu belirtti. Gazete, her seçimde ilerleyen köktendinciler nedeniyle Türkiye'nin İslam dünyasındaki "laik ada" görünümünü giderek kaybettiğini yazdı. La Stampa da olayın köktendincilerin tahrikiyle başladığını belirterek, daha önce Kürtlere yönelen bu grubun şimdi Aleviler'e saldırarak, mezhep ayrılığını gündeme getirdiğini kaydetti. Ortadoğu ve İslam dünyası uzmanı İgor Man, aynı gazetedeki yorumunda "laik ve romantik İstanbul artık laik değil" ifadesini kullanarak, "Atatürk'ün güçlü ve modern Türkiye'sinin köktendinciliğe karşı bir şemsiye oluşturduğu sanılıyordu, ama bu görünüş çoğu kez olduğu gibi yanılttı" dedi.

RUSYA 'Dini terör'

RUSYA televizyonu, İstanbul'daki olayları "Türkiye'de dini terör başladı" yorumuyla duyurdu. Olaylarla ilgili görüntüler veren TV, "mezheplerarası kavganın teröre dönüştüğü"nü bildirirken, "Ostankino" adlı kanal da, benzer bir yorumla aynı sahneleri ekrana getirdi.

YUNANİSTAN 'İç savaş'

İSTANBUL Gazi Mahallesi'ndeki olaylara geniş yer veren Yunan basını, "kıyım" ve "iç savaş atmosferinden" söz ediyor. Bazı gazetelerde konuyla ilgili çıkan yorumlarda "Türkiye'deki olaylar, AB'deki ortaklarımızın Türkiye ile Gümrük Birliği'ni istemelerini haklı çıkarıyor. Ülkede fanatik İslam tehlikesi var" ifadeleri kullanılırken, Eleftrotipia gazetesi, olaylara ilişkin haberinde "İstanbul'daki olaylar, Türkiye ile Gümrük Birliği'ne girmenin Avrupa için getirdiği riskleri gösteriyor" dedi.

Protesto çelengi

PARİS Anadolu Alevi Kültür Birliği adlı dernek Türkiye Büyükelçiliği'ne siyah bir çelenk bırakarak Gaziosmanpaşa olaylarını protesto etti. Aralarında Ali Dede, Cafer Dede diye anılan Alevi dedelerinin ve Mahmut Demir gibi Paris'te yaşayan Alevi sanatçıların bulunduğu 500 kişilik topluluğun gösterisi, Büyükelçilik'te okunan bir bildiri ile son buldu. Almanya'nın Hannover kentindeki "Alevi Kültür Derneği" de, Türkiye'nin Hannover Başkonsolosluğu önüne siyah çelenk koydu.

Mine G. SAULNIER - PARİS, Yasemin ÇONGAR - WASHINGTON, Sema ÖZKURAL - LONDRA, Taki BERBERAKİS - ATİNA, Cenk BAŞLAMIŞ - MOSKOVA, İzzet YALÇIN - ROMA