Selçuk ve 'Kandid' Paris'i fethetti

AVRUPA'nın Kuzey Irak operasyonunu tartıştığı ve kimi İtalyan gazetelerinin Türkleri "barbarlıkla" itham ettiği şu günlerde, toplumsal belleği kısacık olan ülkemizin belki de unuttuğu terör kurbanlarından biri, ömür boyu tekerlekli iskemleye mahkum, ama pırıl pırıl beyniyle düşün dünyamıza ışık saçan bir Türk aydını, Prof. Server Tanilli, Türkiye'nin yalnızca içi kof bilgililer, dışavurumcu bilgisizler, barbarlar ve kötülerden oluşmadığını kanıtladı. Aydınlanma Yüzyılı diye anılan 1700'lü yılların en büyük düşünürü Voltaire'in 300. doğum yılını, Türkiye'nin de kutlayabileceğini, bu yazarın en önemli yapıtı "Candide"in yeni bir çevirisini yayımlayarak gösterdi.

Cem Yayınevi'nden çıkan "Kandid"in en önemli özelliği, bu kez, Milliyet'in uluslararası çizeri Turhan Selçuk'un desenleriyle resimlenmiş olması. Turhan Selçuk, dost düşman, bizden ya da yabancı, aynı fikirde ya da karşıt, biraz zeka pırıltısı gösteren tüm insanların artık değerini tartışamayacağı bir çizgi ustası. Tanilli ve Turhan imzalarının biraraya geldiği dünya başyapıtlarından "Kandid"in Türkçesi konusunda, gönül isterdi ki, kitabın baskısı ile içeriği ve eşsiz resimlemesi kadar güzel olsun.

Turhan Selçuk, geçen hafta Paris'teydi. Ve Voltaire'in "Kandid ya da İyimserlik" çevirisi için yaptığı 32 desenin özgün çizimlerini, Fransa başkentinde Türk sanatını tanıtmakta çok başarılı bir kuruluşun salonlarında, Anadolu Kültür Merkezi'nde sergiledi. Turhan'ın 32 deseninden 11'i, sanatçının da hazır bulunduğu serginin açılış gününde satıldı. Ancak bu desenlerin sahipleri, yapıtları evlerine asabilmek için epeyce beklemek zorunda kalacak, çünkü Turhan'ın sergisi 30 nisana kadar kaldığı kültür merkezinden sonra, UNESCO salonlarına konuk olacak. Turhan'ı Paris'te yakalayan Invalides Müzesi, sanatçının bir desenini dünya karikatürleri arşivine dahil etmiş bulunuyor.

Turhan Selçuk, serginin davetiyesine "Candide" desenlerini niçin çizdiğini anlatan küçük bir makale yazmış. O makalede, "Voltaire hümanist ve devrimciydi. Yaşadığı yüzyılda, 'modern' bir düşünür sayılmadı, çünkü kendi zamanının ilerisindeydi" diyor. Ve soruyor: "Günümüzde bizler de Voltaire'in başkaldırdığı haksızlıklara karşı savaşmıyor muyuz?"

Voltaire'in başyapıtı "Candide", eserin kahramanının tüm dünyayı dolaştıktan sonra karşılaştığı bir Türk bahçıvanından öğrendiği basit, somut, evrensel ve gerçekçi bir tümceyle biter: "... Bunlar güzel sözler, ama bahçemizi de yetiştirmek gerek!"

Turhan Selçuk, 21. yüzyıla girmeye hazırlanan Türkiye'nin "Candide"idir belki de. Isırgan otları arasında çiçek bahçesi yetiştirmeye çalışan, alnı ak bir insan.