Lewis'in zor davası

PARİS Adliyesi'nde yarın Türkiye'yi de yakından ilgilendiren bir dava başlıyor. Davacı, Fransız Ermeni Dernekleri Forumu, davalı ise dünyaca ünlü tarihçi Bernard Lewis. ABD'nin Princeton Üniversitesi öğretim üyelerinden Lewis'in tüm suçu, 1993'ün Kasım ayında "Le Monde" gazetesinde yayınlanan bir makalesinde Ermeni soykırımı tezini "Ermeni senaryosu" diye nitelemesi ve soykırım değil, "tehcir"den (göçe zorlama) söz etmesi. Lewis'e göre 1915 - 16 arasındaki Ermeni tehcirinde yaşanılan trajedi, Osmanlı devleti eliyle Ermeni ırkının yokedilmesine yönelik planlı ve programlı bir soykırım değil, savaş ve kargaşa sırasında yaşanılan, "sıradan şiddet eylemleri."

Ermeniler, Lewis'i ilk kez "Ermeni soykırımını reddetmek, Nazilerin yaptığı Yahudi soykırımını inkar etmek anlamına gelir" tezi ile mahkemeye verdi. Paris Sulh Ceza Mahkemesi, davayı 18 Kasım 1994'te reddetti. Lewis, bu kez de, Ermenilerin kendisi hakkında Paris 1. Asliye Mahkemesi'nde açtıkları davada yargılanıyor. Lewis'i ünlü avukat Thierry Levy tek başına savunacak. Davacıların ise 4 avukatı var ve başlarını

Paris Milletvekili Fransız Ermenisi Patrick Deveciyan çekiyor.

DURUM KRİTİK

Thierry Levy, işadamı Bernard Tapie'nin avukatı olarak medyaların yakından tanıdığı, başarılı bir avukat. Milliyet'e özel demeç veren Levy, yarınki dava hakkında şunları söylüyor: "Birinci dava önce-sinde, Lewis hakkında açılan davanın yasal dayanağı olmadığı için düşeceğini söylemiş, haklı çıkmıştım. Ancak yarınki duruşma için aynı şeyi söyleyemeyeceğim. Çünkü Lewis'i bu kez, 200 yıllık Medeni Kanunun 1382. maddesine dayanarak, "Ermenilerin duygularını taciz ettiği" gerekçesiyle dava ediyorlar. Bu kanun Napolyon'un yaptığı bir kanundur. Iki tokat çakmaktan, küfür etmeye, her türlü taciz bu kanunun 1382 sayılı maddesine girer ve karar, yargıcın değerlendirmesine bağlıdır."

Cezai yaptırımı hapis ya da büyük maddi tazminat olan bir dava değil bu. Ancak davanın kaybedilmesi, 1985'te BM, 1987'de Avrupa Parlamentosu'nun bu yöndeki kararlarının ardından, "soykırım" iddiasının hukuksal olarak kabulü anlamına gelir.

Deveciyan saldırıyor

PARİS milletvekili, Orly sanıklarının da savunmasını yapan ve Türkiye karşıtı tutumuyla ün yapan Ermeni avukat Patrick Deveciyan, Lewis'in avukatı Levy'nin en zorlu rakibi. Yeni Cumhurbaşkanı Jacques Chirac'in eski yardımcılarından olan, şimdiyse muhalif kanatta yer alan Deveciyan, Lewis davasıyla ilgili "Le Point" dergisine verdiği demeçte yarınki duruşmayla ilgili olarak "Lewis, hiçbir araştırma yapmadan tümüyle Türk görüşlerini savunan biri" diyor. Deveciyan, Lewis'in reddettiği Ermeni soykırımının, 1918'de Türk tarafınca doğrulandığını da ileri sürüyor. Davanın Yahudi soykırımıyla yakından ilgili olduğunu iddia eden Deveciyan, Hitler'in Polonya'yı işgal emri verdiği komutanlarına kimseye acımamalarını emrederken "Ermeni soykırımından bugün kimse söz etmiyor, rahat davranabilirsiniz!" dediğini iddia ediyor. Davayı kazanmanın Türkiye'nin Kürtleri katletmesini engelleyeceğini söyleyen Deveciyan, Lewis'i Kürtlerle ilgili hiçbir yorum yapmamakla suçluyor.

[Fotoğraf altyazısı: Tarihçi Bernard Lewis, ikinci kez yargı önüne çıkacak]