İsrail'e Chirac şoku

FRANSA Cumhurbaşkanı Jacques Chirac'ın Ortadoğu gezisindeki ilk durağı olan Suriye'de Devlet Başkanı Hafiz Esad'la üç saat başbaşa yaptığı görüşme, büyük yankı yaratırken, Chirac'ın İsrail'de "Filistin Devleti kurulmasını, Golan Tepeleri'nin Suriye'ye iade edilmesini ve Güney Lübnan'ın boşaltılmasını" istemesi, ziyaretin "soğuk" bir havada başlamasına yolaçtı.

Siyasal gözlemciler, Chirac'ın bu tutumuyla öncelikle Fransa'nın "etki alanındaki" Lübnan'a destek vermeyi, ikinci olarak da İsrail'e karşı "Filistin'in yanında" olduğunu göstermeyi amaçladığını belirtiyorlar. Bu görüşün doğruluğu, dün Chirac'ın İsrail tarafından soğuk karşılanması, hatta Fransız Dışişleri Bakanı Herve de Charette'in İsrail'e giremeyerek Chirac'ın emriyle Mısır'a gitmesiyle kanıtlanmış oldu. Esad ve Chirac'ın başbaşa görüşmesinin ardından yapılan açıklamada, Fransa'nın "özel ilgi beslediği" Lübnan'ın en güç günlerinde Suriye'nin bölgede Lübnan'a destek olan tek ülke olarak ortaya çıkışına değin Chirac'a şükran duygularını dile getirdiği belirtildi.

Chirac'ın Esad ile fikir birliği içinde biten Suriye yolculuğu, İsrail'de şok yarattı. Barış elçisi olarak yola çıkan Fransız Cumhurbaşkanı, İsraillilер tarafından "Filistin partizanı" olmakla suçlanıyor. Nitekim Chirac, dün Hayfa kentindeki Teknoloji Üniversitesi'nde yaptığı konuşmada, İsrail'den, Filistin Devleti kurulmasını kabul etmesini, Golan Tepeleri'ni Suriye'ye geri vermesini ve Güney Lübnan'ı boşaltmasını istemesi şok etkisi yarattı. "Her türlü barış görüşmesinde alınacak temel, işgal altındaki toprakların iadesidir" dedi.

Avrupa'nın Ortadoğu'da ABD gibi bir arabuluculuk oynamasını reddeden İsrail, normal programda yalnızca Filistin'in Ramallah'taki meclisinde bir konuşma yapması öngörülen Chirac'ın protokol programına, kendi meclisi Knesset'te de bir konuşma ekledi ve Dışişleri Bakanı Herve de Charette'in, Kudüs'teki Filistin temsilciliğini ziyaretine izin vermedi. Böylece Charette, İsrail'e uğramadan Mısır'a geçmek zorunda kaldı.

CHİRAC AKIL HOCASI

İki lider, İsrail ve Filistin barış görüşmeleri hakkında da görüş alış verişi yaparken, Chirac, Ortadoğu'da Suriye olmadan hiç bir girişim yapılamayacağının altını çizdi ve "Fransa ve Avrupa, önerilerde bulunan birer güç ve dost olarak, bölgenin yeniden yapılanmasında ve barışın sağlanmasına destek vereceklerdir" dedi. Bu sözleriyle Chirac, ABD gibi bir "arabuluculuk" değil, akıl hocalığına adaylık koyuyor. Fransa'nın AB'nin Ortadoğu dosyasından sorumlu olduğunun bilincinde olan Hafiz Esad de yaptığı konuşmada Chirac'ı, bölge için kutlar ve "Fransa'nın uluslararası düzeydeki yerini sağlamlaştırdınız," derken, barış süreci konusunda "işgal altındaki toprakları geri vermeyen ve adaleti hakim kılmayan bir barışa değer vermeyeceklerini" bildirdi.

Bu konuda tümüyle Esad'la fikir birliği içinde olan Chirac, Lübnan'ı kastettiği konuşmasında, "Her devletin egemenlik ve bağımsızlığa hakkı olduğunu" belirtirken, Filistin konusunda, Aşırı milliyetçi Tsomet partisinden Eğitim Bakan Yardımcısı Moshe Peled, Chirac'ın ziyareti sırasında Knesset'i terkedeceğini bildirdi. Başbakan Netanyahu'nun Likud Partisi'nin bir yetkilisi de, Chirac'ı boykot edeceklerini bildirdi. Ancak Chirac'ın Knesset'in Gül Bahçesi'ndeki resmi karşılama törenine Cumhurbaşkanı Ezer Weizman, Başbakan Netanyahu ve diğer üst düzey yetkililerin katılması dikkat çekti.

[Fotoğraf altyazısı: Israil Cumhurbaşkanı Weizman, Fransız meslektaş Chirac'ı karşılarken oldukça soğuktu.]