Soysuz karar

8 Kasım 2000 tarihinde Fransız Senatosu'nda ezici çoğunlukla kabul edilerek dün Ulusal Meclis'te görüşülen "Ermeni soykırımı" yasa tasarısı, 577 üyeli mecliste hazır bulunan 50 milletvekilinin oybirliğiyle onaylanarak yasalaştı ve yürürlüğe girdi. TSI 10.30'da başlayıp 13'e kadar devam eden oylama öncesi tartışmada, hazır bulunan tüm milletvekilleri tek tek söz aldılar ve hemen her partiden konuşmacılar grupları adına yasayı savundular.

Aleyhte tek söz yok

Oturuma, yasaya muhalif olan hiçbir milletvekilinin katılmaması, tasarıya ilişkin en küçük bir muhalefette bulunmaması ve Türkiye'nin görüşünü kimsenin savunmaması dikkati çekti. Oturumda, hükümet temsilcisi olarak hazır bulunan Parlamento ile İlişkilerden Sorumlu Devlet Bakanı Jean Jacques Queyranne, "meclislerin iradesi" olarak değerlendirdiği soykırım tasarısına karşı çıkmamakla birlikte, "yasanın sembolik bir anlamı olduğunu ve oylama sonucunun bugün ve yarın için bir değer taşımadığını" vurguladı.

'Türkiye dize gelsin'

Konuşmacıların hemen tamamı, Avrupa'nın geçmişiyle hesaplaştığını ve Türkiye'nin insan haklarına saygı duyduğunu göstermek, gerçek demokrasiyle yönetildiğini kanıtlamak için kendi geçmişiyle de hesaplaşmayı kabul etmesi gerektiğini söylediler. Konuşmacılardan, Sosyalist Parti milletvekili Louis Mermaz ise şunları söyledi: "AB'ye çağrı yapıyoruz. Willy Brandt diye bir adam, Almanya'nın Yahudi soykırımı için diz çöktü ve özür diledi. Türkiye'nin dize gelmeden AB'ye girmesini önlemeliyiz."

Deveciyan: Bush'tan söz aldım

Ulusal Meclis'in "Ermeni soykırımı" yasası oturumunu, dinleyicilere ayrılan tribünleri tıka basa dolduran çok sayıda Ermeni asıllı Fransız vatandaşı izledi. Parlamento binası önünde de bayraklar sallayan bir grup toplandı. Oylama sonrasında "24 Nisan Komitesi" ve "Ermeni Davasını Savunma Komitesi" başkanları Aleksi Govciyan ile Ara Kirkoryan, gerek Fransız, gerekse Ermeni basınından çok sayıda gazeteciye "zaferlerini" ilan ettiler. Oturum sonrası televizyonlara bir demeç veren ünlü Ermeni milletvekili Patrick Deveciyan ise şunları söyledi: "Gerçeği kabul ettirdik. Ana amaç, Türkiye'yi dize getirmek ve Almanya gibi özür dilemesini sağlamak. Şimdi sırada ABD var. ABD başkanı Bush, bizzat imzaladığı yazılı bir belgeyle Ermeni Soykırımının tanınması için çalışacağını seçildikten dört gün sonra bildirdi. Böyle böyle, Türkiye artık gerçeği inkar edemeyeceği noktaya gelecek!"

Anayasa Mahkemesi tek seçenek

"Fransa 1915 Ermeni soykırımını resmen tanır" tümcesinden ibaret olan yasa, henüz bir yaptırımla donatılmadığı için teknik olarak Anayasa'ya aykırı. "Ermeni soykırımı" yasasının bu bakımdan iptali için cumhurbaşkanı, başbakan veya en az 60 milletvekilinin imzasını içeren bir parlamenter grubunun Anayasa Mahkemesi'ne başvurması gerekiyor. Yasanın 15 gün içinde başbakan ve cumhurbaşkanının onayından geçmesi gerek. Cumhurbaşkanı yasayı onaylamadığı takdirde, gerekçeli olarak meclise geri gönderebilir veya iptali için Anayasa Mahkemesi'ne götürebilir. Meclis yasayı yeniden onayladığı takdirde cumhurbaşkanına tek seçenek olarak Anayasa Mahkemesi kalıyor. Ancak başbakan ve cumhurbaşkanının ne yasayı meclise geri göndermesi, ne de Anayasa Mahkemesi'ne bir başvuru yapmaları bekleniyor.

[Fotoğraf altyazısı: Bir zil takıp oynamadıkları kaldı. Fransız Meclisi'nin Genel Kurul salonundaki localar, "Ermeni soykırımı" yasa tasarısının oylanmasını izlemek üzere gelmiş olan Ermeni asıllı Fransızlarla doluydu. Salondaki 50 kadar milletvekili, yasa tasarısını oybirliğiyle onayladıktan sonra kendilerini alkışlarla tebrik eden Ermenilere aynı karşılığı verdiler. İbrahim Öğretmen]