Gorbi Gorba

Tam olarak 30 Ocak sabahıydı. Meslektaşım Alberto Toscano, telefonda "Bil bakalım bu gece kiminle yemek yiyoruz?" dedi ve şakıdı: "Mihail Gorbaçov'la!" Gorbaçov'un eski sözcüsü Andrei Gratchev, başkanı başkanlıktan düşeliberi Paris'te gazetecilik yapıyor. Hepimiz bu zarif eski diplomat, yeni gazeteci Rus'a bayılıyoruz. Gorbaçov, kurucusu olduğu Green Cross International vakfının şubesini açmak üzere Fransa'ya gelmiş, Andrei de kolundan tutup bizimle yemeğe getiriyordu. Davetin verildiği Avrupa Evi'ne gittiğimde, şaşırdım. Amerikalısından Avrupalısına 18 gazeteci, hiç görmediğim bir heyecanla, hazırolda bekliyordu ünlü konuğu. Oysa Gorbaçov, artık devlet başkanı değildi. Politikayı bırakmıştı ve hatta yenikti. Normal olarak basın, gündemdeki kişilerle ilgilenir. Ama işte Gorbaçov, tarihi yeniden yazan adamdı. Dünyada ülkesinden çok daha ünlüydü ve uluslararası basının ilgisi hiç eksilmemişti üstünden. Neydi bu yenik adamın tükenmeyen karizması?

Mihail Gorbaçov, orta boylu, sağlam yapılı, hatta eski güreşçi kalıbında, erkek biri. Bir Rus 'mujik'i demek abartılı sayılmaz. Yanında güzeller güzeli sarışın (ve doktor) kızı İrina, eski Dışişleri Bakanı Alexander Likhotel, bir sürü de koruma vardı. Ve Gorbaçov'u güreşçi kılığında bir prens olarak algılamamız için, gözlerimizin içine bakması yetti. Dünyanın seyrini değiştiren adamın karizması, güleç yüzüne saplı iki bıçak gibi delici, siyah ve derin bakışları... Bir de alnına kaderin damgası gibi vurulmuş o doğum lekesindeydi. O gece, o masanın başında altı saat kaldık. Gorbaçov, inanılmaz bir keyif adamı. O yedikçe biz de yedik, o içtikçe biz de içtik.

O saat ikide dimdik çıkıp gitti, bizler evlerimizin yolunu nasıl bulabildik hâlâ şaşıyorum! Çevresine inanılmaz bir enerji yayan, olağanüstü bir güç sergileyen bu adam, neler neler anlattı o gece.

Mihail Gorbaçov, 'oğul başkan' diye adlandırdığı George W. Bush'un, babasının aksine, önce konuşup sonra düşündüğünü ve Beyaz Saray'ın halen dünyaya yönelik 'Yapalım, bakalım ne olacak?' politikasını izlediğini söylüyor. Örnek olarak Irak'a yeniden başlayan bombardımanları gösteriyor. Gorbaçov'a göre W. Bush, silahlanma yarışını yeniden başlatabilir, bir soğuk savaş ortamı yaratmak için yanıp tutuşuyor ve böyle bir politika, dünya açısından çok vahim sonuçlar doğurabilir. Çünkü Rusya bugün yarış dışı. Ama yarın, ABD'ye tepkisiz kalmayacaktır. Yeni ABD başkanının, '21. yüzyıldan yeni bir Amerikan yüzyılı yaratmak' fikrine yanıtı, Kennedy'nin anılarından yaptığı bir alıntıyla veriyor Gorbaçov. 1963 yılında, "Gelecek yüzyılın Pax Americana olacağına inanan, dünyanın yok olacağını da bilir," demiş Kennedy. Ve farkındaysanız, Türkiye'nin son kriz nedeniyle ABD'ye bağımlılığı arttı. Oğul Bush'un mektuplarına, Dünya Bankası'ndan ithal ettiğimiz Derviş'e bağladık kurtuluşumuzu. Yani yeni bir soğuk savaşta, ABD'nin Türkiye'yi Rusya'ya bir kez daha maşa olarak kullanmaya hazırlandığı, epeyce belli. Bizim doğalgazın Rusya'dan geldiği, Kafkasya petrollerinin güzergâhı düşünülünce, düşeceğimiz durum da belirsiz sayılmaz.

Fotoğrafta gördüğünüz üzere naçiz yazarınızı pek sevdi, Gorbaçov. Kendisine, "Acaba Çin gibi yapsaydınız, demokratikleşmeyi aşama aşama gerçekleştirip, sınırsız özgürlük tanımakta acele etmeseydiniz; Rusya bugün düştüğü kaosa belki yuvarlanmazdı..." dediğimde, gözleri daldı. Ama yanıtı kesindi: "Benim halkımın kültürü değişik ve beklentileri Çinlilerinkinden çok daha fazlaydı. Tam özgürlüğünü, hemen istedi! Ve benim gibi misyon adamları, yapmaları gerekeni yaptıktan sonra elenirler. Feda edileceğimi bile bile, yapmam gerekeni yapmakla yükümlüydüm, yaptım!" dedi.

Gorbi yeniden aktif politikaya atılmayı düşünmüyor. "Artık yaşlandım. Gençlere yer açmak gerek," diyor. Oysa iki kişilik yiyip içen, titremeyen, tökezlemeyen, elif yerine mertek demeyen, 'sırım' gibi Gorbaçov, önceki gün 'yalnızca' 70 yaşına bastı. Ve artık dış politika danışmanlığını üstlendiği Putin, kendisine: "Rusya için açılan yeni devir, doğrudan sizin adınızla özdeş. Dünya siyasal haritasını kökten değiştirdiniz. Büyük tecrübelerinize, bilginize, enerjinize ve uluslararası yüksek prestijinize bugün de ihtiyacımız var," dedi. Putin haklı.

Değiştirdiği dünyayı gençlere bırakan Gorbaçov'lara ihtiyacı var insanlığın. Vidalandığı koltuktan zorla sökülen canlı cenaze Yeltsin benzerlerine değil.

Mihail Gorbaçov'a biraz âşık oldum galiba.