Aşkım Marianne

1792yılında 16. Louis'nin kellesini uçuran genç Fransız cumhuriyeti, yüzyıllarca süren krallık armalarının yerine

geçecek, toplumsal belleğe yerleşecek yeni bir simge yaratmak zorundaydı. Bu simgenin adı, elbette 'özgürlük' olacaktı. Ama aynı zamanda, eşitliği, kardeşliği, cumhuriyeti ve devrimi çağrıştıracaktı. Bir kadın yüzü olabilirdi ancak bu simge. Çünkü Fransızca dilinde eşitlik, özgürlük, kardeşlik, cumhuriyet, devrim, insanlık ve gerçek gibi, tüm temel kavramların hepsi 'La' ile başlıyordu, yani dişiydi.

Tıpkı ülkenin kendi adı, 'La France' gibi dişi...

Genç Fransız cumhuriyetinin simgesi, ilk 'Özgürlük Hanım'ın kalıpları, 25 Eylül 1792'de döküldü. Başında, ta Frigyalıların tutsaklıktan azat simgesi olarak bilinen 'kızıl' bir külah taşıyordu. Külahın üstüne, bir horoz, tünemişti. Boynuna, bir sarkaç asılıydı. Horoz, eski Fransa'nın sembolüydü, üçgen içindeki sarkaç, yeni cumhuriyet adaletinin...

Göğüsleri açıktaydı, Özgürlük Hanım'ın.

Pembe uçlu, küçük ve diri memeleri vardı.

Rejimin yeni alameti farikası, yalanım varsa iki gözüm önüme aksın, kelimesi kelimesine: 'Göğüslerini tüm Fransızlara sunan cumhuriyetçi Fransa,' ibaresini taşıyordu. Sunmaktan, elbette emzirmek anlaşılıyordu.

Oysa inanılmaz bir cinsel çekicilik taşıyan bu arma, Papaz Gregoire adındaki devrimci bir din adamı tarafından çizilmiş, önerilmiş ve.. kabul edilmişti.

Aynı tarihlerde Marsilya halkı, bir ayakkabı tamircisinin yazıp bestelediği 'Marianne'nın şarkısını mırıldanıyordu. Marianne, halktı, Fransa'ydı, Cumhuriyet'ti. Güzel bir kadındı.

Ama çok acı çekmiş, çok ağır hastaydı, krallığın çöküşünden bu yana hastalığı yenmiş, iyileşmişti Marianne. Fransız Cumhuriyeti'nin yeni simgesi, 'Cumhuriyet' ya da 'Özgürlük' heykeli ilk kez Marsilya kentinin göbeğine dikildiğinde, halk ona 'Marianne' dedi. Ancak tüm cumhuriyet kurumlarını süsleyen, paralara basılan, resmi kâğıtlara damga olan heykel ile Marianne adının, ülke çapında bir araya gelmesi için, 1851'i ve Paris komününün kahramanlarından Berrichon Felix Pyat'ın yazdığı siyasal yergiyi beklemek gerekti. Cumhuriyet ve özgürlüğün adı, artık Marianne'dı.

Marianne'lı ilk para 1796, ilk pul 1849 yılında basılmıştır. Hâlâ da basılmaktadır. Cumhurbaşkanlığı sarayından, mahkeme salonlarına, meclis koridorlarından, belediyelerdeki nikâh törenlerine, tüm resmi işlemler onun önünde yapılmaktadır. Fransa tarihindeki devrim, karşı devrim, imparatorluk, geri gelen krallık ve sonunda yine cumhuriyette, hep onun damgası vardır. Kimi rejimler göğüslerini kapatmış, kimileri açmıştır. Devrim sırasında kızıl külah, savaş zamanı miğfer, imparatorluk döneminde taç giymiştir. Ama halk arasında hep Cumhuriyet'in simgesi kalmıştır ve cumhuriyet kesintiye uğradığı zamanlar, muhalefetçilerin safını yeğlemiştir.

Eugene De Lacroix, Picasso, Dali, hepsi Marianne'ı resimlediler. Rodin heykelini yaptı. Ve daha niceleri, milyonlarca kez çizdiler, yonttular bu güzel kadını. Aslan adındaki yontucu, Brigitte Bardot, Mireille Mathieu, Catherine Deneuve, Sophie Marceau'dan Marianne'lar yaptı.

Ama resmi Marianne, hiç kimsenin çizgilerini taşımayan, hayali bir 'dişi'. Tüm mektuplarda onun yüzü, pek çok parada onun imgesi var. 1958 yılında, cumhurbaşkanlığı madalyonundan Marianne'ı kaldırdılar.

Ama ne gam. Fransa, aslında Marianne. Marianne ise Fransız Cumhuriyeti'nin ta kendisi. 1886 yılında, Fransa'nın armağanı olarak New York'a dikilen, Bartholdi'nin eseri, Özgürlük Hanım'ın öteki adı, Marianne.

Dünyada en çok heykeli yapılan, en çok resimlenen, paralara, pullara basılan insan, bir kadındır ve 208 yaşındadır. Cumhuriyet'i çarşafa sokmak isteyenlere anımsatmakta yarar var.