Bir feminizm efsanesi

Erkekler bıkkın yaratıklar! Üstünlük taslarken zayıflık sergilediğini görmeyen bir budala topluluğu! Zorla savaşmaktan yorulduklarını söylüyor ve sızlanıp duruyorlar. Büyük mutsuzluklarından söz ediyorlar habire. Yorgunlar gidip Versailles'lılara katılsın. Biz kentimizi koruruz! Güçlü yüreklerimiz, baltalarımız ve petrolümüz var. Barikatlarımızı savunur, erkeklerin boyunduruğu altında olmadan da yaşar ve direniriz. Savaşmak isteyen erkekler bize katılsınlar. Omuz omuza dövüşebiliriz. Haydi Parisli kadınlar, ileri!"

Paris her yüzyılda bir "devrim"e gebedir. Dünyaya yayılan tüm devrimlerin anası Paris mart aylarında döllenir, mayıs aylarında düşük yapmazsa temmuzlarda doğurur. Ama her yüzyılın bir mayıs ayı, Paris kanar. Fransa kanar. Fransızlar can alır, can verirler mayıs aylarında. Oysa 1871 yılının 21 Mayıs sabahı Versailles'lıların Paris üstüne yürüdüğü haberi geldiğinde, Monmartre Tepesi'ndeki barikatlardan Parisli kadınları savaşmaya çağıran kadın, Fransız değildi. Rus'tu. Soylu ve zengin bir Rus: Elisabeth Dmitrieff. Geleli birkaç ay olmuştu başkente. Ama niçin geldiğini iyi biliyordu. Paris, 18 Mart 1871'de dünya tarihinin ilk "proleter devrimini" başlatıyor ve Prusyalılar'ın kuşatması altındaki kent, hem düşmana hem de işbirlikçi "beyazlara" karşı ayaklanıyordu. Isyan, çok geçmeden Fransa'nın taşra kentlerine yayıldı. "Beyaz" Versailles hükümeti, işgalci Prusya ordularıyla birlikte taşrayı bastırdıktan sonra, Parisli "kızılları" ezmeye kararlıydı. Paris Komünü ise, direnmeye. Bir barikatlar tarlasıydı başkent. İşte böyle bir zamanda çıktı Elisa sahneye. Paris Komünü'ndeki kadınlar birliğinin simgesi oluverdi. Barikatlar arasında açmış bir gelincik gibi sade ve şıktı. Belinde tabanca, boynunda altın sırmalı kızıl bir eşarp taşıyordu. Radikal feministti. İki hafta içinde komündeki tüm kadınları örgütledi. Artık Paris'te "kırmızı eşarplı" bir kadınlar tugayı vardı. Amaçları, erkeklerle eşit haklar elde etmek, haftada 40 saatten fazla çalışmamak, gece vardiyalarını kaldırmak, aile yapısını değiştirmek, kooperatifleşmekti. Başkentin her bölgesinde örgütlendiler. Fikirlerini tek tek kabul ettirdiler belediyelere. Engel tanımıyor, zafere ilerliyorlardı. Ancak Prusyalılarla işbirlikçi başbakan Thiers'in orduları da ilerliyordu Paris'e doğru. Top arabaları barikatlara çevirdiklerinde namlularını, takvimler 22 Mayıs'ı gösteriyordu. Kıyım, bir hafta sürdü.

Komünün son burcu Monmartre Tepesi düştüğünde, Beyaz Meydan bir gelincik tarlasını andırıyordu. Toplara ve tüfeklere direnen 25 bin kadının ve çocuğun cesetleri kaplamıştı kanla yıkanan meydanı. Elisabeth, cesetlerin arasında hıçkıran bir gölgeydi artık. Karl Marx'ın ilk düşü 74 gün sürmüştü. Kent, beyaz cumhuriyetçilere teslim, düş temsilcisi Elisa ortadan yok oldu.

Düş temsilcisi diyorum, çünkü Elisabeth Dmitrieff, Paris'e Karl Marx tarafından gönderilmişti.

Marx'tan önce Çernişevski'nin fikirleri, 17 yaşında yakmaya başlamıştı Rus aristokratı Elisavieta L. Koucheleva'nın yüreğini. Kendisinden iki kat yaşlı Albay Tomanovski'yle evlendiğinin ertesi günü, Cenevre'ye hareket etti. Elisa, İsviçre'deki Rus devrimcilerine çeyizini de getirmişti: 50 bin altın ruble. Kısa sürede Enternasyonal'in önemli isimlerinden biri oldu. Ve Outine tarafından... Karl Marx'a gönderildi. 9 Aralık 1870 günü Londra'ya doğru yola çıktığında 20 yaşındaydı Elisa. Tüm eserlerini ezbere bildiği Marx, ailesiyle birlikte kucak açtı bu güzel kıza. Kapital'in yazarı, artık Elisa'dan "Rus Leydi" diye söz ediyordu. Marx ve Engels'in dünyayla iletişimini o sağlıyordu. Aşırı yolculuk ve çalışmaktan hasta düştüğünde, her gün "Rus Leydi"sine mektup yazdı Marx. Derken, Paris'e birini göndermek gerekti: Elisabeth.

Paris'teki kan banyosundan sonra, Rusya'ya döndü Elisa. Hasta albay eşine baktı ölene kadar. Sonra genç bir kumarbazla evlenip iki çocuk yaptı; sürülen kocasıyla birlikte gittiği Sibirya'da maden işletmeye, petrol çıkarmaya kalktı, başaramadı. Ölümü kayıtlara geçmedi. Son yıllarını iki kızının eğitimine adadığı biliniyor. O kadar.

Kaynakça: "Aristocrate et Petroleuse, Elisabeth Dmitrieff" Sylvie Braibant (yazar), 1993 Belfont Yayınevi.