'Türkiye bu 312 ve 159'la AB'ye giremez'

Genel anlamda "basın ve ifade özgürlüğü" ile özel olarak TCK'nın 312. ve 159. maddelerine AB ile uyum yasası çerçevesinde getirilmek istenen değişiklikleri Avrupa Anayasası'nın mimarı Fransız hukuk profesörü Guy Braibant'tan değerlendirmesini istedik. Fransız profesör, adı geçen yasaların mevcut biçimi veya yapılması düşünülen değişikliklerle Türkiye'nin AB'ye giremeyeceğini savundu.

■ Sizce, 159. madde, Avrupa'daki basın ve ifade özgürlüğü düzenlemelerine uygun mu?

Braibant: Hiç sanmıyorum! Bu madde gerek kapsam, gerek yaptırımlarda çok ileri gidiyor. Fransa'da dengi yok. TCK'nın 159. maddesinin Avrupa İnsan Hakları Anlaşması'na aykırı olduğunu söyleyebilirim. Bu madde hem Avrupa, hem Amerika'daki basın ve ifade özgürlüğüyle bağdaşmamaktadır.

■ Türkiye bu maddeyi daha da genişleterek kurumları temsil eden bir kısım makamlara da yaymak istiyor!

Braibant: Mümkün değil.

■ Peki, Fransa ya da herhangi bir AB ülkesinde, hükümet makamların tahkir ve tezyif edenlere nasıl bir ceza öngörülüyor?

Braibant: TCK 159 un iftirayı ayrıca belirtmeyip "tahkir"in içinde görmesi ve tezyifle birleştirmesi çok ilginç. Fransa'da yerli ve yabancı devlet başkanlarına iftira yoluyla tahkir suçu yasası vardı, kaldırıldı. Örneğin yabancı bir devlet başkanı Paris'e geldiğinde, bir gazete hakkında "Bu bir hırsızdır, işkencecidir" diye yayın yaparsa, soruşturma açılırdı. Ama yayının iftira içerdiğinin kanıtlanması gerekirdi. Aynı devlet başkanına, "hırsız ve işkenceci" denirse mesnetsiz hakaret ve tezyife girer. Türkiye'deki gariplik, iftirayı içerip içermediği belli olmayan tahkir ile mesnetsiz hakaretin bir arada görülmesi. Zaten iftiranın cezası hapis değildir.

■ Yani TCK'nın 159. ve 312. maddeleri AB hukukuna uygun değil mi?

Braibant: Bırakın öngörülen değişiklikleri, eski içerikleriyle bile uygun değiller. Temel farklar var. Türkiye, AB'ye girmeye hazırlanıyor. Gerçekten girmek istiyor mu? Böylesi yasa metinleriyle AB adayı Türkiye'ye, tam üyeliği için "hayır" yanıtı verilir.

AB'deki yasaklarda hapis cezası yok...

Türk hükümeti 312'nci maddeyi, AB'de dengi olduğu gerekçesiyle savunuyor; AB'nin bir ülkesinde böyle bir yasa var mı?

Braibant: Hayır, böylesi yok. Sanırım 312. maddenin temel düşüncesi, Avrupa Şartı'nın 21. ve 22. maddelerinde ifade edilen ayrımcılık yasağına atıf yapıyor. Ancak, AB'deki yasaklar hapsi öngörmez. Beni 312. maddede şok eden bir yan da sosyal sınıf kavramı. Bunu hiç kimse tam bilemez.

[Fotoğraf altyazısı: Fransa'ya hukukçu yetiştiren köklü bir aileden gelen Baş Yargıç (Magistrat) Guy Braibant, İdare ve Kamu Hukuku profesörü, ülkenin en üst idari yargı kurulu olan Devlet Konseyi'nde üçüncü adam. Braibant, AB Nice Zirvesi'nde kabul edilen Avrupa Anayasası niteliğindeki "Avrupa Şartı"nın mimarı olarak tanınıyor.]