Paris’te bir Amerikalı (1)

Bir an gözlerinizi kapayın ve yüzyıllık bentlerin zapturapta aldığı, sularına tek bir toprak parçasının değmediği, ortasındaki mini mini iki adanın bile tümüyle taştan örüldüğü su yatağında, bir nehrin akışını düşünün. O nehir, Seine Nehri'dir. Sanki Seine, Paris'i bir uçtan bir uca işaret ettikten sonra okyanusa değen ince uzun bir parmaktır ve üzerindeki köprüler, yüzükleri.

O yüzüklerden biri Saint Michel Köprüsü'dür. Saint Michel Köprüsü'nün sol yakasındaki birkaç kahveyi, lokantayı, turistik eşya mağazasını geçince, diğer yapılardan biraz daha geride, yıkılacakmış gibi duran, eski mi eski, köhne mi köhne, ama bir o kadar sevimli bir dükkânın önüne varır ve yeşil kepengin üstünde: 'Shakespeare And Company' yazdığını görünce şaşırırsınız. Şaşırırsınız, çünkü bir İngiliz tiyatrosuna yakışacak bu ad, Paris'te ne aramaktadır bir; içinde niye tiyatro değil de kitap 'oynanmaktadır', iki.

Çünkü Shakespeare And Company, olağan bir kitabevi değildir. Bu dükkandan yalnızca kitap satın alınmaz, burada şiir yazılır, roman yazılır, kitap okunur, tartışılır; nefis bir İngiliz dilberinin sunduğu çaylar içilir, 'cakeöler yenir', eski halılarla kaplı kanapelere yan gelip yatılır, bazen uyuyakalınır.

Ama tüm bu 'cennet meyveleri', yalnız ve yalnız Amerikalılara, İngilizlere açıktır. Paris'i mesken tutan, şöyle bir uğrayıp geçen, uğrayınca ayrılamayan Anglosaksonlara. Paris'in sahibi Fransızlar, Ali Baba'nın inini andıran bu harikalar dünyasını, soğukta ya da sıcakta, her ahval ve şeraitte nemli tutmayı başardıkları burunlarını camekâna dayayıp dışardan seyreder ya da içeri girip biraz dolandıktan, kitapları karıştırdıktan,

belki birini aldıktan sonra çıkarlar.

Çünkü S&C, İngiliz ve Amerikan edebiyatına adanmış bir kitap tapınağıdır. Doğum tarihi, 1919. Kurucusu, James Joyce'un 'Ulysses'ini ilk basan ve yalnızca Joyce'u değil, 'Lost Generation' diye adlandırılan kayıp nesil yazarlarını dünya edebiyatına kazandıran ünlü feminist, fotoğrafçı ve sanatçı Sylvia Beach. Paris'te bir Amerikalı olarak yaşayan Sylvia, zaten yazar dostlarıyla birlikte ruh vermiş bu tapınağa. 'Shakespeare And Company Dostları' adlı kitap kurtları gurubunda, Joyce, Hemingway, Valery, Gide, Fitzgerald, Ezra Pound, Henri Miller var. Paris'ten yola çıkıp evreni kucaklayan bu dev yazarlar, edebi ayinlerini burada yaparlarmış.