Gazeteci, yazar, köşe yazarı Mine G. Kırıkkanat

Tüm gazete yazıları / 2004

Sadomazo bütçe

Radikal · 29 Aralık 2004

James Olds, insan beyni üzerine araştırmalar yapan Amerikalı bir nörofizyolojist. Beynin elektrik akımına verdiği değişik tepkilerden yola çıkarak 'etkisel merkezler' haritasını çizen Olds, 1954 yılında MFB (median forebrain bundle) adını verdiği miniminnacık bir bölge saptadı. MFB, beynimizdeki iki lobu birbirine bağlayan köprüde, insan yaşamının nihai amacı 'zevk' duygusunu yaratan ve doygunluğunu sağlayan noktacıktı.

Amerikalı nörofizyolojist, fareler üzerinde bir uyarma (stimülasyon) çalışması başlattı. Denek farenin beynindeki MFB bölgesine bir elektrot takılıyor, bu elektrota gönderilen akımla hayvanda 'keyif' doygunluğu yaratılıyordu. İlk elektrik şokundan sonra, akımı veren şalteri çalıştırmak inisiyatifini deneğe bıraktı James Olds. MFB'sinin elektrikle uyarılmasından nasıl yüksek bir zevk alıyorsa, denek farecik beynine (tabii çok düşük) akım gönderen şalteri bir saatte 8 bin kez indirip kaldırmak performansını gösterebiliyordu! Durum, elektrot takılan tüm denek farelerde değişmedi. Öylesine istekliydi ki hepsi elektrik şokuna, 'zevk' aleti şaltere ulaşabilmek için 'zekâ' düzeylerini yükseltmek zorunda kaldılar. Önlerine konulan çeşitli engelleri aşabilmek için o güne değin fare milletinin yapamadığını beceriyor, örneğin normal bir fare (elbette kendi boyutunda) bir labirentin çıkışını on iki dakikada bulurken, MFB'sine elektrik şoku verecek şalterin peşinde koşan fare, aynı labiretten dört dakikada çıkıyordu. Başka bir deyişle denek fareler, 'zevk' yolunda beyin performanslarını üçe katlamışlardı!

MFB bölgesini elektrikle uyarmak deneyi, henüz insan beynine uygulanmadı. Çünkü denek farelerin hepsi, bu deney sırasında aldıkları keyiften ölüyor. Beslenmeyi, çiftleşmeyi, dinlenmeyi unutuyor ve tüm güçlerini ölümüne bir yarışta, elektrik şokuyla 'nirvana'ya ulaşmak için tüketiyorlar. Kısacası çağdaş bilimin elinde, halen etik nedenlerle kullanmadığı ve tüm insanlığı zevkten helak edecek, tüm uyuşturuculardan üstün bir buluş var.

Nörologlar, insan türünün yaşamda ne yaparsa beyindeki MFB noktasını uyarmak, 'zevk' almak için yaptığını düşünüyorlar. Yemek, içmek, sevişmek, yenmek, kazanmak, inanmak, güç, iktidar hırsı, her şey, hatta başımıza sardığımız her bela, sonunda zevk tatmini içinmiş meğer. Örneğin, korku duygusu sonunda rahatlamak, kin duygusu intikam almak için birer MFB uyarılarıymış. Çünkü beyinde, zevk ile acı duygularını veren merkezler yan yana.

Ve bazı insan beyinlerinde 'zevk' bölgesi ile 'acı' bölgesi, normalden daha yakın. Bu aşırı komşuluk, kiminde acıyla zevki karıştırıyor, acıdan zevk almak (sadomazo) eğilimini yaratıyor.

Eğer bilimin beyindeki MFB bölgesine yükledikleri işlevi doğru kabul edersek, tüm canlılarda yaşam havucunun 'zevk' olarak uzatıldığını, insanlarda ise yaratılan uygarlıklar dahil her etkinliğin 'zevk' almak için yapıldığını düşünmek gerek.

Ancak insanlara, keyif doygunluğuna ulaşmak için beyindeki MFB noktasına elektrik gönderecek şalter (henüz) takdim edilmedi. Dolayısıyla başka bir uyarıcı, 'para'yı kullanmaktalar. Bu durumda parası olanın 'neye' yatırım yaptığı saptamasından yola çıkarak, kimin 'neden' zevk aldığını anlamak mümkün.

Örneğin Türkiye'nin 2005 bütçesine bakınız, AKP iktidarının nasıl bir 'nirvana' arzuladığını çakarsınız! Ben şimdilik, hazretlerin dinle imanla kafa bulmayı (diyanet işleri bütçesi 1.15 katrilyon TL) bilime kafa patlatmaya yeğlediklerini (bilimsel araştırma bütçesi 450 trilyon TL) saptadım.

Ancak aynı AKP'nin AB üyeliğine ulaşmak için de epeyce şok şalteri çektiğine bakarak, nasıl bir zekâ geliştirdiğini anlayamıyorum. Çünkü 'nirvana'sına rasyonal bilim ve laik eğitimle varan AB, bizim milli eğitimin üstüne ümmi tüy diken Diyanet İşleri'ne epeyce frijit. Hatta düpedüz ifrit. Bu bütçeyle AB müzakerelerine nasıl hazırlanılır, doğrusu bilemedim. Acaba diyorum, bunların beyninde 'zevk' ile 'acı' bölgeleri çok mu yakın? Eğer öyleyse, 3 Ekim 2005'ten öteye Türkiye'nin de 'sadomazo' keyiflere hazır olması gerekiyor.