Le monde 2: ermeni soykırımına 11 sayfa

Paris.- Le Monde gazetesinin hafta sonu dergisi ‘Le Monde 2’, dün çıkan sayısında ’20.Yüzyılın ilk kitle imhası, Ermeni Soykırımı’ başlığı altında 1894-96, 1909 ve 1915-16 yılları arasındaki Ermeni olaylarına 11 sayfa ayırdı. Tarihçi Claire Muradyan, Jean Pierre Peroncel-Hugoz, Nicolas Monceau’nun yazılarının yanısıra, dönemin tanıklıklarına yer veren haber dosyasında, 1922 yılında Türkiye’den çıkartılan arşivlerden fotoğraflar yayımlandı. Dosyada, Claire Muradyan ve Peroncel-Hugoz, bugüne değin soykırım davasında hiç sözü edilmeyen Osmanlı Kürtlerinin rolüne dikkat çekiyor ve Ermeni tehcirinde düzenli katliamların Türk subaylar komutasındaki Kürt Hamidiye Alaylarına yaptırıldığı, devlet katliamlarından kurtulanların ise bağımsız Kürt aşiretleri tarafından yollarda öldürüldüğünü ileri sürülüyor. Ermeni isyanını, Osmanlının salt Ermenilerden aldığı vergiyle başladığını öne süren dosya, Ermeni Rus işbirliğine de yer veriyor ve Ermeni milliyetçiliğinin kaynağını 1676 doğumlu Mekhitar adlı Ermeni papazın 1700 yılında İstanbul’da kurduğu kilise örgütüne bağlıyor. Osmanlı İmparatorluğunda yaşayan 3 milyon Ermeniden yarısının katledildiğini ileri süren Le Monde 2, yüzyılın ‘prototip soykırımı’ olarak nitelenen Ermeni katliamının bizzat soykırım tavramına kaynak olduğunu; 1945 yılında ‘soykırım’ tanımını icat eden Amerikalı tarihçi Raphael Lemkin’in, 1921’de Talat Paşa’yı öldüren Ermeni militanının Berlin’deki dava dosyasından esinlendiğini öne sürüyor. Dosyada, Toybee’nin ‘Mavi Kitap’tabından alıntılara da yer verilirken, son yıllarda Ermeni soykırımını tanımaya yönelik çaba gösteren Türk aydınlarından da övgüyle söz ediliyor.